5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat tamlaması yanlışı vardır?
A) Mavi renkli araba satıldı.
B) Uzun boylu adam geldi.
C) Yeşil gözlü kız konuşuyor.
D) Büyük evli aile taşındı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki sıfat tamlamalarını inceleyerek hangisinde bir yanlışlık olduğunu bulmamız isteniyor. Öncelikle sıfat tamlamasının ne olduğunu hatırlayalım:
- Sıfat tamlaması: Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten sözcük ya da sözcük grubuna sıfat, sıfatın nitelediği veya belirttiği isme de ad denir. Sıfat ve addan oluşan bu yapıya sıfat tamlaması denir. Sıfat, isme sorduğumuz "Nasıl?", "Hangi?", "Kaç?" gibi sorulara cevap verir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Mavi renkli araba satıldı.
- Burada "araba" isimdir. "Nasıl araba?" diye sorduğumuzda "mavi renkli" cevabını alırız. "Mavi renkli" sözcük grubu "araba" ismini nitelemiştir. Bu, doğru kurulmuş bir sıfat tamlamasıdır.
- B) Uzun boylu adam geldi.
- Burada "adam" isimdir. "Nasıl adam?" diye sorduğumuzda "uzun boylu" cevabını alırız. "Uzun boylu" sözcük grubu "adam" ismini nitelemiştir. Bu da doğru kurulmuş bir sıfat tamlamasıdır.
- C) Yeşil gözlü kız konuşuyor.
- Burada "kız" isimdir. "Nasıl kız?" diye sorduğumuzda "yeşil gözlü" cevabını alırız. "Yeşil gözlü" sözcük grubu "kız" ismini nitelemiştir. Bu da doğru kurulmuş bir sıfat tamlamasıdır.
- D) Büyük evli aile taşındı.
- Burada "aile" isimdir. "Nasıl aile?" diye sorduğumuzda "büyük evli" cevabını alıyoruz. Ancak "büyük evli" ifadesi "aile" ismini doğru ve anlamlı bir şekilde nitelememektedir.
- "Evli" kelimesi genellikle "evlenmiş, eşi olan" anlamında kullanılır. Bir aile "evli" olmaz, ailedeki bireyler evli olur.
- Eğer kastedilen "büyük bir evi olan aile" ise, bu ifade Türkçede "büyük evli aile" şeklinde kurulmaz. Doğru ifade "büyük evi olan aile" veya "büyük bir evde oturan aile" şeklinde olmalıdır. "Büyük evli" sıfatı, "aile" kelimesiyle birlikte kullanıldığında anlamsız ve dil bilgisi açısından hatalı bir yapı oluşturur. Bir aile "büyük" olabilir (kalabalık anlamında), ancak "büyük evli" olamaz.
Bu nedenle, D seçeneğindeki "büyük evli aile" ifadesinde sıfat tamlaması yanlışı vardır.
Cevap D seçeneğidir.
