AgNO₃(aq) + NaCl(aq) → AgCl(k) + NaNO₃(aq) tepkimesi sulu çözeltide gerçekleşmektedir.
Bu tepkime ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Ag⁺ ve Cl⁻ iyonları seyirci iyondur.
B) Na⁺ ve NO₃⁻ iyonları çökelti oluşturur.
C) Na⁺ ve NO₃⁻ iyonları seyirci iyondur.
D) Tüm iyonlar tepkimeye girer.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, sulu çözeltide gerçekleşen bir tepkimeyi inceleyerek hangi iyonların tepkimeye girip girmediğini, yani seyirci iyonları veya çökelti oluşturan iyonları bulmamız isteniyor. Haydi bu tepkimeyi adım adım analiz edelim:
- 1. Tepkimeyi Anlayalım: Verilen tepkime $AgNO_3(aq) + NaCl(aq) \rightarrow AgCl(k) + NaNO_3(aq)$ şeklindedir. Bu bir çift yer değiştirme (metatez) tepkimesidir ve özellikle bir çökelme tepkimesidir. Çünkü ürünlerden biri olan $AgCl$ katı halde (k) oluşmuştur, yani bir çökelti meydana gelmiştir.
- 2. Sulu Çözeltideki İyonları Belirleyelim: Tepkimeye giren maddeler sulu çözeltide (aq) bulundukları için iyonlarına ayrışmış haldedirler.
- $AgNO_3(aq)$ çözeltisi, $Ag^+(aq)$ ve $NO_3^-(aq)$ iyonları içerir.
- $NaCl(aq)$ çözeltisi, $Na^+(aq)$ ve $Cl^-(aq)$ iyonları içerir.
- 3. Tam İyon Denklemini Yazalım: Tüm iyonları ve oluşan çökeltiyi gösteren denklemi yazalım:
- $Ag^+(aq) + NO_3^-(aq) + Na^+(aq) + Cl^-(aq) \rightarrow AgCl(k) + Na^+(aq) + NO_3^-(aq)$
- 4. Seyirci İyonları Bulalım: Seyirci iyonlar, tepkimeye girmeyen, yani hem tepkimeye girenler hem de ürünler tarafında aynı şekilde çözeltide kalan iyonlardır. Bu iyonlar sadece tepkime ortamında "seyirci" kalırlar.
- Yukarıdaki tam iyon denklemine baktığımızda, $Na^+(aq)$ iyonu tepkimeye girenler tarafında da, ürünler tarafında da çözeltide kalmıştır.
- Benzer şekilde, $NO_3^-(aq)$ iyonu da tepkimeye girenler tarafında da, ürünler tarafında da çözeltide kalmıştır.
- Bu durumda, $Na^+$ ve $NO_3^-$ iyonları seyirci iyonlardır.
- 5. Çökelti Oluşturan İyonları Bulalım: Çökelti oluşturan iyonlar, birleşerek katı maddeyi (çökeltiyi) oluşturan iyonlardır.
- Tepkimede $AgCl(k)$ çökeltisi oluştuğuna göre, $Ag^+(aq)$ ve $Cl^-(aq)$ iyonları birleşerek bu katıyı oluşturmuştur. Bu iyonlar tepkimeye giren iyonlardır.
- 6. Seçenekleri Değerlendirelim: Şimdi bulgularımızı seçeneklerle karşılaştıralım:
- A) $Ag^+$ ve $Cl^-$ iyonları seyirci iyondur. Yanlış. Bu iyonlar birleşerek $AgCl(k)$ çökeltisini oluşturmuştur, yani tepkimeye girmişlerdir.
- B) $Na^+$ ve $NO_3^-$ iyonları çökelti oluşturur. Yanlış. Bu iyonlar çözeltide kalmış ve seyirci iyonlardır.
- C) $Na^+$ ve $NO_3^-$ iyonları seyirci iyondur. Doğru. Bu iyonlar tepkimeye girmemiş ve çözeltide kalmışlardır.
- D) Tüm iyonlar tepkimeye girer. Yanlış. $Na^+$ ve $NO_3^-$ iyonları tepkimeye girmemiştir.
Bu adımları takip ettiğimizde, $Na^+$ ve $NO_3^-$ iyonlarının tepkimeye katılmadığını ve çözeltide seyirci olarak kaldığını açıkça görebiliriz.
Cevap C seçeneğidir.
