6. "Bu kitapta Atatürk'ler, Nâzım'lar, Yunus'lar anlatılıyor." cümlesindeki "-lar/-ler" ekinin işlevi nedir?
A) Çoğul
B) Saygı
C) Benzerleri
D) Aile
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, Türkçede çok sık kullandığımız "-lar/-ler" ekinin farklı bir işleviyle ilgili. Hadi gelin, cümleyi ve eki dikkatlice inceleyelim.
- Cümlemiz: "Bu kitapta Atatürk'ler, Nâzım'lar, Yunus'lar anlatılıyor."
- Burada "-lar/-ler" eki, özel isimlere (Atatürk, Nâzım, Yunus) gelmiş. Normalde bu ek, isimleri çoğul yapmak için kullanılır (kitap-lar, öğrenci-ler). Ancak özel isimlere geldiğinde farklı anlamlar katabilir.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Çoğul: "Atatürk'ler" derken birden fazla Atatürk'ten bahsetmiyoruz. Tarihte tek bir Mustafa Kemal Atatürk vardır. Bu yüzden çoğul anlamı burada geçerli değildir.
- B) Saygı: Bazen özel isimlere gelen "-lar/-ler" eki saygı anlamı katabilir (örneğin, "Müdür Beyler teşrif ettiler"). Ancak cümlemizdeki "Atatürk'ler, Nâzım'lar, Yunus'lar" ifadesi, tek tek kişilere duyulan saygıdan ziyade, bu kişilerin temsil ettiği değerleri veya onlara benzeyenleri anlatma amacı taşır.
- D) Aile: Özel isimlere gelen "-lar/-ler" eki bazen "aile" anlamı da katabilir (örneğin, "Ayşeler bize geldi" derken Ayşe ve ailesi kastedilir). Ancak "Atatürk'ler, Nâzım'lar, Yunus'lar anlatılıyor" cümlesinde bu kişilerin aileleri değil, bizzat kendileri ve temsil ettikleri değerler anlatılmaktadır.
- C) Benzerleri: İşte doğru cevabımız bu! Özel isimlere gelen "-lar/-ler" eki, o kişiye benzeyenleri, o kişinin özelliklerini taşıyanları veya o kişinin temsil ettiği değerleri anlatmak için kullanılır.
- "Atatürk'ler" derken, Atatürk gibi vatansever, lider ruhlu, inkılapçı kişilerden;
- "Nâzım'lar" derken, Nâzım Hikmet gibi toplumsal konulara duyarlı, özgün şairlerden;
- "Yunus'lar" derken, Yunus Emre gibi hoşgörülü, tasavvuf ehli, halk ozanlarından bahsediliyor demektir.
Yani kitapta bu büyük şahsiyetlerin kendileri ve onlara benzer nitelikler taşıyan diğer önemli figürler anlatılıyor anlamı vardır.
Bu nedenle, "-lar/-ler" ekinin buradaki işlevi "benzerleri" anlamı katmaktır.
Cevap C seçeneğidir.
