7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde emir kipiyle çekimlenmiş bir fiil vardır?
A) Yarınki toplantıya mutlaka katılmalıyım.
B) Bu konuyu tekrar konuşalım.
C) Odanı hemen topla.
D) Akşam yemeğini dışarıda yiyeceğiz.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden emir kipiyle çekimlenmiş bir fiil bulunan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle emir kipinin ne olduğunu hatırlayalım:
- Emir kipi, bir kişiye bir şeyi yapmasını veya yapmamasını buyurma, emretme anlamı taşıyan bir fiil çekimidir. Bu kipin belirli bir zaman eki yoktur ve genellikle 2. tekil (sen) veya 2. çoğul (siz) şahıslara yönelik kullanılır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve her birindeki fiilin hangi kiple çekimlendiğini bulalım:
- A) Yarınki toplantıya mutlaka katılmalıyım.
- Bu cümledeki fiil "katılmalıyım"dır.
- Fiile gelen "-malı/-meli" eki, fiile gereklilik anlamı katmıştır. Yani bu fiil, gereklilik kipiyle çekimlenmiştir. Bu nedenle A seçeneği doğru cevap değildir.
- B) Bu konuyu tekrar konuşalım.
- Bu cümledeki fiil "konuşalım"dır.
- Fiile gelen "-a/-e" eki (1. çoğul şahıs için "-alım/-elim" şeklinde), fiile istek anlamı katmıştır. Yani bu fiil, istek kipiyle çekimlenmiştir. Bu nedenle B seçeneği doğru cevap değildir.
- C) Odanı hemen topla.
- Bu cümledeki fiil "topla"dır.
- Bu fiil, "sen" şahsına yönelik bir buyurma, bir emir anlamı taşımaktadır. Fiil köküne veya gövdesine doğrudan eklenmiş bir kip eki yoktur, sadece şahıs eki (ki emir kipinin 2. tekil şahıs çekiminde şahıs eki de bulunmaz) ile çekimlenmiştir. Bu fiil, emir kipiyle çekimlenmiştir.
- D) Akşam yemeğini dışarıda yiyeceğiz.
- Bu cümledeki fiil "yiyeceğiz"dir.
- Fiile gelen "-acak/-ecek" eki, fiile gelecek zaman anlamı katmıştır. Yani bu fiil, gelecek zaman kipiyle çekimlenmiştir. Bu nedenle D seçeneği doğru cevap değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Odanı hemen topla." cümlesindeki "topla" fiilinin emir kipiyle çekimlendiğini açıkça görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
