🎓 Kip ekleri ile ilgili sorular 7. sınıf Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, 7. sınıf "Kip Ekleri" konusunu temelden anlamanı sağlayacak ve testteki soruları daha kolay çözmene yardımcı olacak. Fiillerin zamanını ve dileğini bildiren ekleri hep birlikte inceleyelim.
📌 Kip Ekleri Nedir?
Kip ekleri, fiillerin (eylemlerin) ne zaman yapıldığını (geçmiş, şimdi, gelecek) ya da bir dilek, istek, şart veya gereklilik bildirdiğini gösteren eklerdir. Türkçede iki ana kip türü vardır:
- Haber (Bildirme) Kipleri: Eylemin zamanını bildirir.
- Dilek (Tasarlama) Kipleri: Eylemin bir dilek, istek, şart veya gereklilik olduğunu bildirir, zaman anlamı taşımaz.
📌 Haber (Bildirme) Kipleri
Haber kipleri, fiilin hangi zamanda gerçekleştiğini veya gerçekleşeceğini kesin olarak bildiren kiplerdir. Beş tanedir:
- Görülen Geçmiş Zaman (-dı, -di, -du, -dü / -tı, -ti, -tu, -tü): Eylemin konuşan kişi tarafından bizzat görülerek veya yaşanarak geçmişte yapıldığını bildirir.
Örnek: "Dün okula git-ti-m." (Ben gördüm, ben yaşadım.)
- Duyulan Geçmiş Zaman (-mış, -miş, -muş, -müş): Eylemin geçmişte yapıldığını başkasından duyma veya sonradan fark etme anlamı katar.
Örnek: "Ali ödevini yap-mış." (Ben görmedim, duydum.)
- Şimdiki Zaman (-yor / -makta, -mekte): Eylemin konuşma anında devam ettiğini bildirir.
Örnek: "Şu an kitap oku-yor-um." veya "Çocuklar bahçede oyna-makta."
- Gelecek Zaman (-acak, -ecek): Eylemin konuşma anından sonraki bir zamanda yapılacağını bildirir.
Örnek: "Yarın sinemaya git-ecek-iz."
- Geniş Zaman (-r / -ar, -er / -ır, -ir, -ur, -ür): Eylemin her zaman, sürekli yapıldığını veya bir alışkanlık olduğunu bildirir.
Örnek: "Her sabah erken kalk-ar-ım."
💡 İpucu: Haber kipleri, fiillerin zamanını kesin olarak belirtir. "Ne zaman?" sorusuna cevap verirler.
📌 Dilek (Tasarlama) Kipleri
Dilek kipleri, eylemin yapılmasına yönelik bir dileği, isteği, şartı veya gerekliliği bildirir. Bu kiplerde zaman anlamı yoktur. Dört tanedir:
- Gereklilik Kipi (-malı, -meli): Eylemin yapılmasının gerekli veya zorunlu olduğunu bildirir.
Örnek: "Derslerine iyi çalış-malı-sın."
- Şart Kipi (-sa, -se): Eylemin gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğunu bildirir.
Örnek: "Hava güzel ol-sa, pikniğe gideriz."
- İstek Kipi (-a, -e): Eylemin yapılmasını bir istek veya dilek olarak bildirir. Genellikle birinci tekil ve çoğul şahıslarda kullanılır.
Örnek: "Hemen buraya gel-e-sin." (Senin gelmeni isterim.) veya "Şu şarkıyı dinle-ye-lim."
- Emir Kipi (Eki yoktur): Eylemin yapılmasını kesin bir emir veya buyruk şeklinde bildirir. Özel bir eki yoktur, şahıs ekleriyle çekimlenir.
Örnek: "Hemen gel!" (Sen gel), "Kitabı oku-sun." (O okusun), "Sessiz ol-un." (Siz olun)
⚠️ Dikkat: Dilek kipleri, haber kiplerinin aksine bir zaman anlamı taşımaz. Sadece eylemin yapılma biçimi hakkında bilgi verirler.
📝 Özet ve İpuçları
Kip ekleri konusunda başarılı olmak için şunları aklında tutmalısın:
- Eylemin ne zaman yapıldığını söyleyenler (geçmiş, şimdi, gelecek, her zaman) Haber Kipleridir.
- Eylemin bir dilek, istek, gereklilik veya şart olduğunu belirtenler Dilek Kipleridir.
- Emir kipinin özel bir eki olmadığını, sadece şahıs ekleriyle çekimlendiğini unutma.
- Bir fiili farklı kiplerde çekimleyerek konuyu pekiştirebilirsin. Örneğin, "gelmek" fiilini tüm kiplerde çekimlemeye çalış.
- Cümledeki anlamı iyi yakalamaya çalış; fiilin hangi amaçla kullanıldığı, kipini belirlemende en büyük yardımcın olacaktır.
Başarılar dilerim! 🌟
