1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilde anlam (kip) kayması yoktur?
A) Yarın İzmir'e gidiyorum.
B) Her sabah kahvaltıda süt içiyorum.
C) Gelecek hafta bu kitabı okuyorum.
D) Önümüzdeki ay evleniyoruz.
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bu soruda, fiilde anlam (kip) kayması olup olmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "fiilde anlam (kip) kayması" ne demek, onu hatırlayalım:
- Fiilde Anlam (Kip) Kayması: Bir fiilin çekimlendiği kipin (zamanın) ifade ettiği anlam ile cümlenin genelinde kastedilen zamanın veya durumun birbiriyle uyuşmaması durumudur. Yani, bir kipi başka bir kipin yerine kullanmaktır. Örneğin, gelecek zamanı anlatmak için şimdiki zaman kipini kullanmak gibi.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarın İzmir'e gidiyorum.
- Bu cümlede "yarın" kelimesi gelecek zamanı ifade ederken, "gidiyorum" fiili şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. Burada şimdiki zaman kipi, gelecek zaman kipi yerine kullanılmıştır. Dolayısıyla anlam (kip) kayması vardır. (Doğrusu "Yarın İzmir'e gideceğim." olmalıydı.)
- B) Her sabah kahvaltıda süt içiyorum.
- Bu cümlede "her sabah" ifadesi, düzenli olarak yapılan bir alışkanlığı, yani geniş zamanı ifade eder. "İçiyorum" fiili ise şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. Türkçede şimdiki zaman kipi, özellikle "her zaman, her gün, her sabah" gibi zaman zarflarıyla kullanıldığında, geniş zaman anlamını da karşılayabilir. Bu kullanım, bir anlam kayması olarak kabul edilmez; şimdiki zaman kipinin bir işlevi olarak görülür. Dolayısıyla bu cümlede anlam (kip) kayması yoktur.
- C) Gelecek hafta bu kitabı okuyorum.
- Bu cümlede "gelecek hafta" kelime grubu gelecek zamanı ifade ederken, "okuyorum" fiili şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. Burada şimdiki zaman kipi, gelecek zaman kipi yerine kullanılmıştır. Dolayısıyla anlam (kip) kayması vardır. (Doğrusu "Gelecek hafta bu kitabı okuyacağım." olmalıydı.)
- D) Önümüzdeki ay evleniyoruz.
- Bu cümlede "önümüzdeki ay" ifadesi gelecek zamanı belirtirken, "evleniyoruz" fiili şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. Burada şimdiki zaman kipi, gelecek zaman kipi yerine kullanılmıştır. Dolayısıyla anlam (kip) kayması vardır. (Doğrusu "Önümüzdeki ay evleneceğiz." olmalıydı.)
Yukarıdaki açıklamalara göre, fiilde anlam (kip) kaymasının olmadığı cümle B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
