Tarih dersinde "tarihi olgu" kavramını öğrenen bir öğrenci, aşağıdaki ifadelerden hangisinin bir tarihi olguya örnek olduğunu düşünmelidir?
A) İnsanların barış içinde yaşama isteği
B) Fransız İhtilali'nin milliyetçilik akımını yayması
C) Demokrasinin en iyi yönetim biçimi olması
D) İstanbul'un dünyanın en güzel şehri olması
Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru bir şekilde çözebilmek için öncelikle "tarihi olgu" kavramının ne anlama geldiğini çok iyi anlamamız gerekiyor. Tarihi olgu, geçmişte yaşanmış, kanıtlanabilir, objektif ve genellikle üzerinde uzlaşılmış olaylar, gelişmeler veya durumlar bütünüdür. Yani, kişisel görüşlerden veya duygulardan bağımsız, somut ve gerçekçi bir durumu ifade eder.
- A) İnsanların barış içinde yaşama isteği: Bu bir istek, bir dilek veya bir idealdir. Tarihte insanların bu isteği her zaman var olmuştur ancak bu, tek başına somut bir tarihi olay veya olgu değildir. Daha çok bir duygu veya düşünceyi ifade eder.
- B) Fransız İhtilali'nin milliyetçilik akımını yayması: Fransız İhtilali (1789), Avrupa ve dünya tarihinde çok önemli bir dönüm noktasıdır. Bu ihtilalin sonucunda milliyetçilik fikrinin Avrupa'ya ve dünyaya yayıldığı, ulus devletlerin ortaya çıkışını tetiklediği tarihsel olarak kanıtlanmış, üzerinde uzlaşılmış ve objektif bir gerçektir. Bu, somut bir tarihi gelişme ve olgudur.
- C) Demokrasinin en iyi yönetim biçimi olması: Bu bir değer yargısıdır, bir felsefi veya siyasi görüştür. Demokrasinin iyi bir yönetim biçimi olup olmadığı kişiden kişiye, topluma göre değişebilen bir tartışma konusudur. Objektif bir tarihi olgu değildir.
- D) İstanbul'un dünyanın en güzel şehri olması: Bu tamamen kişisel bir görüştür, bir beğeni meselesidir. Güzellik algısı özneldir ve herkes için aynı değildir. Bu nedenle tarihi bir olgu olarak kabul edilemez.
Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, B seçeneğindeki ifadenin geçmişte yaşanmış, kanıtlanabilir ve objektif bir tarihi gelişmeyi, yani bir "tarihi olgu"yu temsil ettiğini açıkça görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
