Bir titrasyon deneyinde 25 mL HCl çözeltisini nötrleştirmek için 0,1 M NaOH çözeltisinden 30 mL kullanılıyor. Aynı HCl çözeltisinden 25 mL alınıp 0,1 M NaOH çözeltisinden 15 mL eklendiğinde oluşan çözeltinin pH değeri kaçtır?
A) 1Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım çözerek titrasyon ve pH hesaplamalarını daha iyi anlayalım. Unutmayın, kimya problemlerini çözerken dikkatli adımlar atmak ve her bir bilgiyi doğru kullanmak çok önemlidir.
HCl (hidroklorik asit) kuvvetli bir asit, NaOH (sodyum hidroksit) ise kuvvetli bir bazdır. Bu ikisi arasındaki nötralleşme tepkimesi şu şekildedir:
$HCl(aq) + NaOH(aq) \rightarrow NaCl(aq) + H_2O(l)$
Bu denklemden de görebileceğimiz gibi, 1 mol HCl, 1 mol NaOH ile tepkimeye girer. Yani, mol oranları 1:1'dir.
İlk titrasyon deneyinde 25 mL HCl çözeltisini nötrleştirmek için 0,1 M NaOH çözeltisinden 30 mL kullanıldığı belirtiliyor. Nötralleşme noktasında asidin mol sayısı bazın mol sayısına eşittir:
$n_{HCl} = n_{NaOH}$
Mol sayısı, derişim ($M$) ile hacmin ($V$) çarpımına eşittir ($n = M \times V$). Bu durumda:
$M_{HCl} \times V_{HCl} = M_{NaOH} \times V_{NaOH}$
Verilen değerleri yerine yazalım (hacimleri mL cinsinden bırakabiliriz çünkü oranlama yapıyoruz):
$M_{HCl} \times 25 \text{ mL} = 0,1 \text{ M} \times 30 \text{ mL}$
$M_{HCl} = \frac{0,1 \text{ M} \times 30 \text{ mL}}{25 \text{ mL}}$
$M_{HCl} = \frac{3}{25} \text{ M} = 0,12 \text{ M}$
Demek ki, HCl çözeltisinin derişimi $0,12 \text{ M}$'dir.
Şimdi, aynı HCl çözeltisinden 25 mL alınıp üzerine 0,1 M NaOH çözeltisinden 15 mL eklendiğinde ne olduğunu inceleyelim:
$V_{HCl} = 25 \text{ mL} = 0,025 \text{ L}$
$n_{H^+} = M_{HCl} \times V_{HCl} = 0,12 \text{ M} \times 0,025 \text{ L} = 0,003 \text{ mol}$
$V_{NaOH} = 15 \text{ mL} = 0,015 \text{ L}$
$n_{OH^-} = M_{NaOH} \times V_{NaOH} = 0,1 \text{ M} \times 0,015 \text{ L} = 0,0015 \text{ mol}$
Gördüğümüz gibi, $n_{H^+} (0,003 \text{ mol})$ değeri $n_{OH^-} (0,0015 \text{ mol})$ değerinden daha büyüktür. Bu, asidin fazla olduğu ve çözeltinin asidik olacağı anlamına gelir.
Kalan H$^+$ mol sayısı:
$n_{H^+ \text{ (kalan)}} = n_{H^+ \text{ (başlangıç)}} - n_{OH^- \text{ (eklenen)}} = 0,003 \text{ mol} - 0,0015 \text{ mol} = 0,0015 \text{ mol}$
Karışımın toplam hacmi, eklenen asit ve baz hacimlerinin toplamıdır:
$V_{\text{toplam}} = V_{HCl} + V_{NaOH} = 25 \text{ mL} + 15 \text{ mL} = 40 \text{ mL} = 0,040 \text{ L}$
Kalan H$^+$ iyonlarının derişimini bulmak için kalan mol sayısını toplam hacme böleriz:
$[H^+] = \frac{n_{H^+ \text{ (kalan)}}}{V_{\text{toplam}}} = \frac{0,0015 \text{ mol}}{0,040 \text{ L}} = 0,0375 \text{ M}$
pH değeri, H$^+$ iyonu derişiminin negatif logaritmasıdır:
$pH = -\log[H^+]$
$pH = -\log(0,0375)$
Bu değeri hesapladığımızda yaklaşık olarak:
$pH \approx 1,426$
Hesapladığımız pH değeri $1,426$'dır. Seçeneklere baktığımızda:
En yakın seçenek A) 1'dir.
Cevap A seçeneğidir.