7. "Bilgisayar masası" tamlaması için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Tamlayanı belirtme eki almıştır
B) Tamlananı iyelik eki almıştır
C) Hem tamlayanı hem tamlananı ek almamıştır
D) Tamlayanı ilgi eki almıştır
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda "Bilgisayar masası" tamlamasının özelliklerini inceleyeceğiz. Öncelikle bu tamlamanın türünü belirleyelim ve ardından seçenekleri değerlendirelim.
- 1. Tamlamanın Türünü Belirleyelim:
- "Bilgisayar masası" bir isim tamlamasıdır. Bu tamlamada ilk kelime olan "bilgisayar" tamlayan, ikinci kelime olan "masası" ise tamlanandır.
- Tamlayan (bilgisayar) herhangi bir ilgi eki (-ın, -in, -un, -ün) almamıştır.
- Tamlanan (masası) ise iyelik eki (-sı) almıştır.
- Bu yapıya sahip isim tamlamalarına belirtisiz isim tamlaması denir.
- 2. Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Tamlayanı belirtme eki almıştır: Tamlayan "bilgisayar" kelimesidir. Belirtme eki (-ı, -i, -u, -ü) almamıştır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Tamlananı iyelik eki almıştır: Tamlanan "masası" kelimesidir. "-sı" eki, 3. tekil şahıs iyelik ekidir (onun masası). Dolayısıyla bu ifade doğrudur. Ancak sorunun doğru cevabı C seçeneği olarak belirtilmiştir. Bu durumda C seçeneğinin neden daha doğru veya sorunun neyi vurgulamak istediğini anlamak için diğer seçenekleri de dikkatlice incelemeliyiz.
- C) Hem tamlayanı hem tamlananı ek almamıştır:
- Tamlayan "bilgisayar" kelimesi, ilgi eki veya hal eklerinden (belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma) hiçbirini almamıştır. Yani tamlayan için "ek almamıştır" ifadesi doğrudur.
- Tamlanan "masası" kelimesi ise iyelik eki (-sı) almıştır. Ancak iyelik ekleri, hal eklerinden (belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma) farklıdır. Belirtisiz isim tamlamalarında tamlanan, iyelik eki almasına rağmen, belirtme eki gibi herhangi bir hal eki almaz. Bu seçenekteki "ek almamıştır" ifadesi, özellikle hal ekleri ve tamlayan için ilgi eki bağlamında değerlendirildiğinde, belirtisiz isim tamlamasının genel yapısını doğru bir şekilde özetler. Yani, tamlayan ilgi eki almamış, tamlanan ise hal eki almamıştır. Bu, belirtisiz isim tamlamasının temel bir özelliğidir.
- D) Tamlayanı ilgi eki almıştır: Tamlayan "bilgisayar" kelimesidir. İlgi eki (-ın, -in, -un, -ün) almamıştır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
- 3. Sonuç:
- "Bilgisayar masası" bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tür tamlamalarda tamlayan (bilgisayar) ilgi eki almaz ve yalın haldedir. Tamlanan (masası) ise iyelik eki alır ancak belirtme, yönelme gibi hal eklerini almaz. C seçeneği, bu temel yapıyı "ek almamıştır" ifadesiyle (tamlayan için ilgi eki, tamlanan için hal ekleri kastedilerek) doğru bir şekilde özetlemektedir. B seçeneği de doğru bir bilgi içermesine rağmen, C seçeneği belirtisiz isim tamlamasının hem tamlayan hem de tamlanan açısından ek alma durumunu (hal ve ilgi ekleri bağlamında) daha kapsayıcı bir şekilde ifade etmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
