Aşağıdaki argümanlardan hangisi hem geçerli hem de öncülleri doğru olduğu için sağlamdır?
A) Tüm memeliler karada yaşar. Balina bir memelidir. O halde balina karada yaşar.
B) Tüm kediler dört ayaklıdır. Köpek dört ayaklıdır. O halde köpek bir kedidir.
C) Tüm insanlar solunum yapar. Ali bir insandır. O halde Ali solunum yapar.
D) Tüm kuşlar uçar. Yarasa uçar. O halde yarasa bir kuştur.
Bir argümanın hem geçerli hem de sağlam olması için iki temel koşulu sağlaması gerekir:
- Geçerlilik (Validity): Argümanın öncülleri doğru KABUL EDİLDİĞİNDE, sonucun mantıksal olarak zorunlu bir şekilde çıkması durumudur. Bu, argümanın yapısıyla ilgilidir. Öncüller gerçekte yanlış olsa bile, argüman geçerli olabilir.
- Sağlamlık (Soundness): Argümanın hem geçerli olması hem de tüm öncüllerinin gerçek dünyada doğru olması durumudur. Sağlam bir argümanın sonucu da her zaman doğrudur.
Şimdi seçenekleri bu iki kritere göre inceleyelim:
- A) Tüm memeliler karada yaşar. Balina bir memelidir. O halde balina karada yaşar.
- Geçerlilik: Bu argüman yapısal olarak geçerlidir. Eğer tüm memeliler karada yaşasaydı ve balina da bir memeli olsaydı, balinanın karada yaşaması zorunlu olurdu.
- Sağlamlık: İlk öncül ("Tüm memeliler karada yaşar") yanlıştır (örneğin, balinalar ve yunuslar suda yaşar). Öncüllerden biri yanlış olduğu için argüman sağlam değildir.
- B) Tüm kediler dört ayaklıdır. Köpek dört ayaklıdır. O halde köpek bir kedidir.
- Geçerlilik: Bu argüman geçersizdir. "Tüm A'lar B'dir. C bir B'dir. O halde C bir A'dır" şeklindeki bu yapı, mantıkta "sonucu onaylama yanılgısı" olarak bilinen bir hatadır. Dört ayaklı olmak sadece kedilere özgü bir özellik değildir; birçok hayvan dört ayaklıdır. Öncüller doğru olsa bile sonuç zorunlu olarak çıkmaz.
- Sağlamlık: Geçersiz olduğu için sağlam da değildir.
- C) Tüm insanlar solunum yapar. Ali bir insandır. O halde Ali solunum yapar.
- Geçerlilik: Bu argüman yapısal olarak geçerlidir. "Tüm A'lar B'dir. C bir A'dır. O halde C bir B'dir" şeklindeki bu yapı (tümdengelimli bir kıyas) mantıksal olarak doğrudur. Öncüller doğru kabul edildiğinde sonuç zorunlu olarak çıkar.
- Sağlamlık: İlk öncül ("Tüm insanlar solunum yapar") doğrudur. İkinci öncül ("Ali bir insandır") doğrudur. Argüman hem geçerli olduğu hem de tüm öncülleri gerçek dünyada doğru olduğu için sağlamdır. Sonuç da (Ali solunum yapar) doğrudur.
- D) Tüm kuşlar uçar. Yarasa uçar. O halde yarasa bir kuştur.
- Geçerlilik: Bu argüman geçersizdir. Tıpkı B seçeneğindeki gibi, "sonucu onaylama yanılgısı" içerir. Uçmak sadece kuşlara özgü bir özellik değildir (örneğin, böcekler ve yarasalar da uçar). Öncüller doğru kabul edilse bile sonuç zorunlu olarak çıkmaz.
- Sağlamlık: İlk öncül ("Tüm kuşlar uçar") yanlıştır (örneğin, penguenler ve devekuşları uçamaz). Ayrıca argüman geçersiz olduğu için sağlam da değildir.
Bu analizlere göre, hem geçerli hem de öncülleri doğru olduğu için sağlam olan argüman C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
