Sevgili öğrenciler, bu soruda Kaşgarlı Mahmut'un önemli bir eserini ve bu eserin yazılış amacını bulmamız isteniyor. Türk dili tarihi açısından çok kıymetli olan bu eseri adım adım inceleyelim:
- Soruyu Anlayalım: Soru, Kaşgarlı Mahmut'un Türkçenin Arapçadan üstün olduğunu göstermek ve Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazdığı eseri soruyor. Bu tanım, eserin hem bir dil karşılaştırması hem de bir dil öğretimi amacı taşıdığını gösteriyor.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Kutadgu Bilig: Bu eser Yusuf Has Hacib tarafından yazılmıştır. "Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelir ve bir siyasetname niteliğindedir. Devlet yönetimi, ahlak, adalet gibi konuları işler. Dilin üstünlüğünü gösterme veya dil öğretme amacı taşımaz. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- B) Divan-ı Lügati't-Türk: Bu eser Kaşgarlı Mahmut tarafından 11. yüzyılda yazılmıştır. "Türk Lehçeleri Sözlüğü" anlamına gelir. Kaşgarlı Mahmut, bu eseri Türkçenin zenginliğini, güzelliğini ve Arapçadan aşağı kalmadığını, hatta bazı yönlerden üstün olduğunu göstermek amacıyla kaleme almıştır. Aynı zamanda Araplara Türkçe öğretmek için bir kaynak niteliğindedir. Eserde Türk boyları, coğrafyası, gelenekleri hakkında da bilgiler bulunur. Soruda belirtilen tüm özelliklere uymaktadır.
- C) Atabetü'l-Hakayık: Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılan bu eser, "Hakikatlerin Eşiği" anlamına gelir. Ahlaki ve didaktik (öğretici) bir eserdir. Bilginin faydası, cehaletin zararı, cömertlik, cimrilik gibi konuları işler. Dilin üstünlüğünü gösterme veya dil öğretme amacı taşımaz. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- D) Muhakemetü'l-Lügateyn: Bu eser Ali Şir Nevai tarafından 15. yüzyılda yazılmıştır. "İki Dilin Karşılaştırılması" anlamına gelir. Ali Şir Nevai, bu eserinde Türkçenin Farsçadan üstün olduğunu kanıtlamaya çalışmıştır. Yazar Kaşgarlı Mahmut değildir ve karşılaştırılan dil Arapça değil Farsçadır. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- Doğru Cevabı Bulalım: Yukarıdaki incelemeler sonucunda, Kaşgarlı Mahmut'un Türkçenin Arapçadan üstün olduğunu göstermek ve Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazdığı eserin Divan-ı Lügati't-Türk olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
