Edat bağlaç ünlem KPSS Test 2

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" kelimesi edat görevinde kullanılmıştır?

A) Kalem ile defteri çantaya koydu.
B) Kardeşi ile parka gideceklermiş.
C) Yağmur ile rüzgar bir arada esti.
D) Sessizlik ile düşüncelerini topladı.

Sevgili öğrenciler, "ile" kelimesi Türkçede hem bir bağlaç hem de bir edat olarak kullanılabilen önemli bir sözcüktür. Bu ayrımı doğru yapabilmek için "ile" kelimesinin cümledeki görevine ve yerine "ve" bağlacının gelip gelemeyeceğine dikkat etmemiz gerekir.

• "İle" Bağlaç Görevindeyse: İki eş değerli kelimeyi, kelime grubunu veya cümleyi birbirine bağlar. Genellikle yerine "ve" bağlacı getirilebilir ve cümlenin anlamı bozulmaz. Örneğin: "Elma ile armut aldım." cümlesinde "ile" yerine "ve" getirebiliriz: "Elma ve armut aldım."
• "İle" Edat Görevindeyse: Bir isim veya zamirle birlikte kullanılarak cümleye "araç, birliktelik, durum, neden, amaç" gibi farklı anlamlar katar. Yerine "ve" bağlacı getirilemez veya getirildiğinde cümlenin anlamı tamamen değişir ya da bozulur. Edat görevinde kullanıldığında genellikle "-le / -la" eki şeklinde de yazılabilir. Örneğin: "Otobüs ile geldi." cümlesinde "ile" yerine "ve" getiremeyiz ("Otobüs ve geldi." anlamsız olur). Ancak "-le" ekiyle "Otobüsle geldi." şeklinde yazabiliriz.

Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında tek tek inceleyelim:

• A) Kalem ile defteri çantaya koydu.

  Burada "ile" kelimesi "kalem" ve "defter" kelimelerini birbirine bağlamıştır. Cümleyi "Kalem ve defteri çantaya koydu." şeklinde okuduğumuzda anlam bozulmaz. Bu nedenle "ile" burada bağlaç görevindedir.

• B) Kardeşi ile parka gideceklermiş.

  "Kardeşi ile" ifadesi, "kardeşi ve kendisi (o)" anlamında bir birlikteliği ifade eder. Cümleyi "Kardeşi ve parka gideceklermiş." şeklinde okuduğumuzda (gizli özne ile birlikte) anlam bozulmaz. Bu nedenle "ile" burada da bağlaç görevindedir.

• C) Yağmur ile rüzgar bir arada esti.

  "Yağmur" ve "rüzgar" kelimelerini birbirine bağlamıştır. Cümleyi "Yağmur ve rüzgar bir arada esti." şeklinde okuduğumuzda anlam bozulmaz. Bu nedenle "ile" burada da bağlaç görevindedir.

• D) Sessizlik ile düşüncelerini topladı.

  Burada "ile" kelimesi, düşüncelerin hangi "araç" veya "durum" sayesinde toplandığını belirtmektedir. Yani düşüncelerini toplama eyleminin nasıl gerçekleştiğini anlatır. Cümleyi "Sessizlik ve düşüncelerini topladı." şeklinde okuduğumuzda cümlenin anlamı tamamen değişir ve mantıksız hale gelir. Ancak "Sessizlikle düşüncelerini topladı." şeklinde "-le" ekiyle de ifade edilebilir. Bu nedenle "ile" burada edat görevindedir.

Bu detaylı açıklamalara göre, "ile" kelimesinin edat görevinde kullanıldığı cümle D seçeneğidir.

Cevap D seçeneğidir.