9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özel ada gelen ek kesme işaretiyle doğru ayrılmıştır?
A) Sınavda Necip Fazıl'ın şiirlerinden soru çıktı.
B) Bu konuyu Ahmet'lerle görüşmeliyiz.
C) Yarın İzmir'e gidiyoruz.
D) Toplantı saat 14:00'da başlayacak.
Sevgili öğrenciler, bu soruda özel adlara gelen eklerin kesme işaretiyle doğru ayrılıp ayrılmadığını bulmamız isteniyor. Türkçede özel adlara gelen eklerin ayrılmasıyla ilgili belirli kurallar vardır. Şimdi bu kuralları hatırlayarak seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Genel Kural: Özel adlara gelen çekim ekleri (hâl ekleri, iyelik ekleri, bildirme ekleri vb.) kesme işaretiyle ayrılır. Ancak, özel adlara gelen yapım ekleri ve çokluk eki (-ler, -lar) kesme işaretiyle ayrılmaz. Yapım eklerinden veya çokluk ekinden sonra gelen diğer ekler de ayrılmaz.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Sınavda Necip Fazıl'ın şiirlerinden soru çıktı.
- Burada "Necip Fazıl" bir özel addır (kişi adı).
- "'-ın" eki, ilgi eki (tamlayan eki) olup bir çekim ekidir.
- Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle "Necip Fazıl'ın" ifadesi doğru bir şekilde ayrılmıştır.
- B) Bu konuyu Ahmet'lerle görüşmeliyiz.
- Burada "Ahmet" bir özel addır.
- "'-ler" eki, çokluk ekidir.
- Kurala göre, özel adlara gelen çokluk eki (-ler, -lar) kesme işaretiyle ayrılmaz. Ayrıca, çokluk ekinden sonra gelen diğer ekler de ayrılmaz. Bu yüzden "Ahmet'lerle" yerine "Ahmetlerle" yazılmalıydı.
- Bu seçenekte kesme işareti yanlış kullanılmıştır.
- C) Yarın İzmir'e gidiyoruz.
- Burada "İzmir" bir özel addır (şehir adı).
- "'-e" eki, yönelme hâl eki olup bir çekim ekidir.
- Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle "İzmir'e" yazımı dil bilgisi kurallarına göre doğru bir kullanımdır.
- D) Toplantı saat 14:00'da başlayacak.
- Burada bir sayıya (saat ifadesine) gelen ek söz konusudur. Sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır, ancak ekin doğru yazılması gerekir.
- "14:00" ifadesi "ondört" şeklinde okunur. Türkçede saat ifadelerine gelen ekler, okunuşa göre belirlenir. "Ondört" kelimesi 't' sesiyle bittiği için, bulunma hâl eki "-da" değil, "-te" olmalıdır (ünsüz benzeşmesi kuralı).
- Bu nedenle "14:00'da" yerine "14:00'te" yazılmalıydı.
- Bu seçenekte hem ekin yazımı hem de kesme işaretinin kullanımı (ek yanlış olduğu için) hatalıdır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, B ve D seçeneklerinde kesme işaretinin kullanımı hatalıdır. A seçeneğindeki "Necip Fazıl'ın" ifadesi, özel ada gelen iyelik ekinin kesme işaretiyle ayrılması kuralına tamamen uymaktadır ve bu konuda herhangi bir istisna veya tartışma bulunmamaktadır. C seçeneği de dil bilgisi kurallarına göre doğru bir ayrım gibi görünse de, sorunun tek bir doğru cevabı olduğu varsayımıyla ve A seçeneğindeki kullanımın netliği göz önüne alındığında, A seçeneği en doğru cevaptır.
Cevap A seçeneğidir.
