Bu soruda, edilgen çatılı bir fiil içeren cümlede yer alan sözde öznenin, aslında hangi ögeye karşılık geldiğini bulmamız isteniyor. Adım adım inceleyelim:
- Öncelikle cümleyi belirleyelim: "Sokaklar bayraklarla süslendi."
- Cümlenin yüklemi "süslendi" fiilidir. Bu fiil, "-n" eki alarak edilgen çatılı hale gelmiştir. Edilgen çatılı fiillerde, işi yapan kişi veya varlık belli değildir.
- Edilgen çatılı cümlelerde, işten etkilenen ancak özne gibi görünen ögeye sözde özne denir. Bu cümlede "Sokaklar" kelimesi, süsleme işinden etkilenen ancak işi yapmayan varlık olduğu için sözde öznedir. (Sokaklar kendi kendini süsleyemez, başkası tarafından süslenir.)
- Şimdi, bu sözde öznenin gerçekte hangi öge olduğunu anlamak için cümleyi etken (aktif) çatılı hale getirmeyi düşünelim. Etken çatılı bir cümlede, işi yapan bellidir ve sözde özne, etken cümlede nesne (düz tümleç) görevinde olurdu.
- Türkçede iki tür nesne (düz tümleç) bulunur:
- Belirtili Nesne: Yükleme sorulan "neyi?", "kimi?" sorularına cevap verir ve "-i" belirtme hal ekini (belirtme durumu eki) alır. Örneğin: "Çocuk kitabı okudu."
- Belirtisiz Nesne: Yükleme sorulan "ne?" sorusuna cevap verir ve hal eki almaz. Özneden sonra gelir. Örneğin: "Çocuk kitap okudu."
- "Sokaklar bayraklarla süslendi." cümlesindeki "Sokaklar" sözde öznesi, etken cümlede "ne süsledi?" sorusuna cevap verecek şekilde düşünülebilir. Yani, "Birileri ne süsledi? - Sokaklar süsledi." Bu kullanımda "sokaklar" kelimesi belirtme hal eki almadığı için belirtisiz nesne görevindedir.
- Eğer etken cümlede "Birileri sokakları süsledi." şeklinde olsaydı, "sokakları" belirtili nesne olurdu. Ancak edilgen çatılı cümlede "Sokaklar" kelimesi belirtme eki almadığı ve genel bir ifade olduğu için, etken cümlede de belirtisiz nesne olarak kabul edilir. Yani, "Sokaklar" sözde öznesi, etken cümlede belirtisiz nesne görevinde olan bir ögenin yerini almıştır.
Bu nedenle, "Sokaklar bayraklarla süslendi." cümlesindeki sözde özne olan "Sokaklar" kelimesi, gerçekte bir belirtisiz nesnedir.
Cevap B seçeneğidir.
