İnsanlarda yumurta hücresinin oluşumu sırasında gerçekleşen mayoz bölünme sonucunda, sperm hücresi oluşumundan farklı olarak aşağıdakilerden hangisi gözlenir?
A) Dört fonksiyonel hücre oluşur
B) Sitoplazma bölünmesi eşit olur
C) Bir büyük ve üç küçük polar cisim oluşur
D) Genetik çeşitlilik daha az olur
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, insanlarda üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşumu sırasında gerçekleşen mayoz bölünme süreçlerini karşılaştırmamız isteniyor. Özellikle yumurta hücresi oluşumu (oogenez) ile sperm hücresi oluşumu (spermatogenez) arasındaki temel farklardan birini bulacağız.
Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
- A) Dört fonksiyonel hücre oluşur:
- Sperm oluşumunda (spermatogenez), birincil spermatositten mayoz bölünme sonucunda dört adet fonksiyonel (işlevsel) sperm hücresi oluşur.
- Ancak yumurta oluşumunda (oogenez), birincil oositten mayoz bölünme sonucunda sadece bir adet fonksiyonel yumurta hücresi ve üç adet polar cisim (kutup hücresi) oluşur. Polar cisimler genellikle işlevsel değildir ve zamanla kaybolur. Bu nedenle, bu ifade yumurta oluşumu için doğru değildir.
- B) Sitoplazma bölünmesi eşit olur:
- Sperm oluşumunda, mayoz bölünme sırasında sitoplazma bölünmesi (sitokinez) genellikle eşit veya eşite yakın gerçekleşir, bu da dört benzer büyüklükte sperm hücresiyle sonuçlanır.
- Yumurta oluşumunda ise sitoplazma bölünmesi eşitsiz gerçekleşir. Bu eşitsiz bölünme sayesinde, gelişecek olan embriyo için gerekli besin ve organellerin büyük bir kısmı tek bir hücrede (yumurta hücresinde) toplanırken, diğer hücreler (polar cisimler) çok az sitoplazma alır. Bu nedenle, bu ifade yumurta oluşumu için doğru değildir.
- C) Bir büyük ve üç küçük polar cisim oluşur:
- İşte bu, yumurta oluşumunun (oogenezin) en belirgin özelliklerinden biridir ve sperm oluşumundan temel farkıdır.
- Oogenezde, mayoz I sonucunda bir büyük ikincil oosit ve bir küçük birinci polar cisim oluşur. Mayoz II sonucunda ise ikincil oositten bir büyük yumurta hücresi ve bir küçük ikincil polar cisim oluşur. Eğer birinci polar cisim de bölünürse, iki adet daha ikincil polar cisim oluşur. Böylece toplamda bir büyük yumurta hücresi ve genellikle üç küçük polar cisim meydana gelir. Bu polar cisimler, fazla kromozomları atmak için oluşmuş, genellikle işlevsiz hücrelerdir.
- Sperm oluşumunda ise polar cisimler gözlenmez.
- Bu nedenle, bu ifade yumurta oluşumu sırasında gözlenen ve sperm oluşumundan farklı olan doğru bir özelliktir.
- D) Genetik çeşitlilik daha az olur:
- Hem sperm hem de yumurta oluşumu mayoz bölünme ile gerçekleşir. Mayoz bölünme, krossing-over (parça değişimi) ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı gibi mekanizmalarla genetik çeşitliliği sağlar.
- Her iki süreçte de genetik çeşitlilik oluşur ve birinde diğerine göre "daha az" olduğu söylenemez. Genetik çeşitliliğin mekanizmaları her iki gamet oluşumunda da aynıdır. Bu nedenle, bu ifade doğru değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, insanlarda yumurta hücresinin oluşumu sırasında sperm hücresi oluşumundan farklı olarak gözlenen durum, bir büyük yumurta hücresi ve üç küçük polar cismin oluşmasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
