Sevgili öğrenciler, bu tür sorular kimyasal tepkimeleri ve çözünürlük kurallarını anlamanızı gerektirir. Adım adım ilerleyerek bu soruyu kolayca çözebiliriz:
- Tepkimeye Giren Maddeleri Tanımlayalım: Bize verilen iki çözelti $Pb(NO_3)_2$ (Kurşun(II) nitrat) ve $KI$ (Potasyum iyodür)'dir. Bu bileşikler suda çözündüklerinde iyonlarına ayrılırlar.
- $Pb(NO_3)_2$ çözeltisinde $Pb^{2+}$ (kurşun(II) iyonu) ve $NO_3^-$ (nitrat iyonu) bulunur.
- $KI$ çözeltisinde $K^+$ (potasyum iyonu) ve $I^-$ (iyodür iyonu) bulunur.
- İyonların Yer Değiştirmesini Düşünelim (Çift Yer Değiştirme Tepkimesi): İki çözelti karıştırıldığında, katyonlar ve anyonlar yer değiştirerek yeni bileşikler oluşturma eğilimindedir. Bu tür tepkimelere çift yer değiştirme tepkimesi denir.
- $Pb^{2+}$ iyonu $I^-$ iyonu ile birleşebilir.
- $K^+$ iyonu $NO_3^-$ iyonu ile birleşebilir.
- Oluşabilecek Ürünleri Belirleyelim: Bu yer değiştirmeler sonucunda iki yeni bileşik oluşur:
- $PbI_2$ (Kurşun(II) iyodür)
- $KNO_3$ (Potasyum nitrat)
- Tepkime Denklemini Yazalım ve Dengeleyelim:
$Pb(NO_3)_2(aq) + 2KI(aq) \rightarrow PbI_2(?) + 2KNO_3(?)$
Burada $(aq)$ suda çözünmüş anlamına gelir. Şimdi hangi ürünün çökelek olduğunu bulmalıyız.
- Çözünürlük Kurallarını Uygulayalım: Bir çökelek oluşup oluşmadığını anlamak için çözünürlük kurallarını bilmemiz gerekir:
- Genellikle nitrat ($NO_3^-$) içeren bileşikler suda çözünürdür. Bu nedenle $KNO_3$ suda çözünür (yani $(aq)$ formunda kalır).
- Genellikle iyodür ($I^-$) içeren bileşikler suda çözünürdür, ANCAK kurşun ($Pb^{2+}$), gümüş ($Ag^+$) ve cıva(I) ($Hg_2^{2+}$) gibi bazı metallerin iyodürleri suda çözünmez.
- $PbI_2$ (Kurşun(II) iyodür) bu istisnalardan biridir ve suda çözünmez. Bu nedenle bir çökelek (katı, $(s)$) olarak dibe çöker.
- Çökeleğin Formülünü Bulalım: Tepkime sonucunda oluşan ve suda çözünmeyen madde $PbI_2$'dir. Soruda sarı renkli bir çökelek oluştuğu belirtilmiştir ve kurşun(II) iyodür ($PbI_2$) bilindiği üzere parlak sarı renkli bir katıdır. Bu da bulgumuzu doğrular.
Bu adımları takip ettiğimizde, sarı renkli çökeleğin formülünün $PbI_2$ olduğunu açıkça görürüz.
Cevap A seçeneğidir.
