Ay'ın kendi etrafında dönüş süresi ile Dünya etrafında dolanım süresi eşittir. Bu nedenle Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzü görülür. Ay'ın Dolunay evresinde Dünya'dan görülen yüzü tamamen aydınlık iken, Yeni Ay evresinde bu yüz tamamen karanlıktır.
Buna göre, Ay Yeni Ay konumundan Dolunay konumuna gelene kadar kendi etrafında kaç derece dönmüştür?
A) 90°
B) 180°
C) 270°
D) 360°
Bu soruyu çözmek için Ay'ın hareketlerini ve evrelerini iyi anlamamız gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:
- Ay'ın Dönüş ve Dolanım Süreleri: Soruda belirtildiği gibi, Ay'ın kendi etrafında bir tam dönüş yapma süresi ile Dünya etrafında bir tam dolanım yapma süresi eşittir. Bu durum, Ay'ın Dünya'dan hep aynı yüzünün görülmesinin nedenidir ve eş zamanlı dönüş (synchronous rotation) olarak adlandırılır. Bu önemli bilgi, Ay Dünya etrafında $X$ derece dolandığında, kendi ekseni etrafında da $X$ derece döndüğü anlamına gelir.
- Yeni Ay Konumu: Yeni Ay evresinde Ay, Dünya ile Güneş arasındadır. Bu konumda, Güneş ışınları Ay'ın bize dönük olmayan yüzünü aydınlatır. Dolayısıyla, Dünya'dan baktığımızda Ay'ın bize dönük yüzünü tamamen karanlık görürüz.
- Dolunay Konumu: Dolunay evresinde ise Dünya, Ay ile Güneş arasındadır. Bu konumda, Güneş ışınları Ay'ın bize dönük yüzünü tamamen aydınlatır. Bu nedenle, Dünya'dan Ay'ı parlak ve tam daire şeklinde görürüz.
- Yeni Ay'dan Dolunay'a Geçiş: Ay'ın Yeni Ay konumundan Dolunay konumuna gelmesi demek, Dünya etrafındaki yörüngesinin yarısını tamamlaması demektir. Bir tam yörünge $360^\circ$ olduğu için, yarım yörünge $360^\circ / 2 = 180^\circ$ eder. Yani Ay, Dünya etrafında $180^\circ$ dolanmıştır.
- Kendi Ekseni Etrafındaki Dönüş Miktarı: Ay'ın kendi etrafında dönüş süresi ile Dünya etrafında dolanım süresi eşit olduğu için (eş zamanlı dönüş), Ay Dünya etrafında $180^\circ$ dolandığında, kendi ekseni etrafında da aynı miktarda, yani $180^\circ$ dönmüş olur. Bu durum, Ay'ın bize hep aynı yüzünü göstermesini sağlayan mekanizmanın bir parçasıdır.
Bu bilgiler ışığında, Ay Yeni Ay konumundan Dolunay konumuna gelene kadar kendi etrafında $180^\circ$ dönmüştür.
Cevap B seçeneğidir.
