Türkçede ekler, sözcüklerin anlamını veya türünü değiştirerek yeni sözcükler türetmemizi sağlar. Bu eklere "yapım ekleri" denir. Yapım ekleri, eklendiği sözcüğün kökünden farklı bir anlamda veya farklı bir türde (isimden fiile, fiilden isme vb.) yeni bir sözcük oluşturur. Sorumuzda, hangi sözcüğün diğerlerinden farklı bir yapım eki aldığını bulmamız isteniyor.
- Yapım Ekleri Nedir?
- Yapım ekleri, bir sözcüğün köküne gelerek onun anlamını veya türünü değiştiren, böylece yeni bir sözcük oluşturan eklerdir. Örneğin, "göz" ismine "-lük" eki geldiğinde "gözlük" gibi yeni bir isim oluşur. "Sev-" fiiline "-gi" eki geldiğinde "sevgi" gibi yeni bir isim oluşur.
- Yapım ekleri dört ana başlıkta incelenir:
- İsimden İsim Yapım Ekleri (İsim köküne gelip yeni bir isim türeten ekler)
- İsimden Fiil Yapım Ekleri (İsim köküne gelip bir fiil türeten ekler)
- Fiilden İsim Yapım Ekleri (Fiil köküne gelip bir isim türeten ekler)
- Fiilden Fiil Yapım Ekleri (Fiil köküne gelip yeni bir fiil türeten ekler)
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sevgi
- Bu sözcüğün kökü "sev-" fiilidir (bir eylem bildirir).
- Köküne "-gi" yapım eki gelmiştir.
- "Sev-" (fiil) + "-gi" (yapım eki) = "sevgi" (isim).
- Buradaki "-gi" eki, bir fiilden isim türettiği için "fiilden isim yapım eki"dir.
- B) Bilgi
- Bu sözcüğün kökü "bil-" fiilidir (bir eylem bildirir).
- Köküne "-gi" yapım eki gelmiştir.
- "Bil-" (fiil) + "-gi" (yapım eki) = "bilgi" (isim).
- Buradaki "-gi" eki de bir fiilden isim türettiği için "fiilden isim yapım eki"dir.
- C) Ölçü
- Bu sözcüğün kökü "ölç-" fiilidir (bir eylem bildirir).
- Köküne "-ü" yapım eki gelmiştir.
- "Ölç-" (fiil) + "-ü" (yapım eki) = "ölçü" (isim).
- Buradaki "-ü" eki de bir fiilden isim türettiği için "fiilden isim yapım eki"dir. (Türkçede fiilden isim yapan eklerden biri de -ı, -i, -u, -ü ekleridir, örneğin "yaz-ı", "tut-u").
- D) Gözlük
- Bu sözcüğün kökü "göz" ismidir (bir varlığı karşılar).
- Köküne "-lük" yapım eki gelmiştir.
- "Göz" (isim) + "-lük" (yapım eki) = "gözlük" (isim).
- Buradaki "-lük" eki, bir isimden yeni bir isim türettiği için "isimden isim yapım eki"dir.
- Sonuç:
- A, B ve C seçeneklerindeki sözcükler ("sevgi", "bilgi", "ölçü") fiil kökünden türemiş isimlerdir ve "fiilden isim yapım eki" almışlardır.
- D seçeneğindeki "gözlük" sözcüğü ise isim kökünden türemiş bir isimdir ve "isimden isim yapım eki" almıştır.
- Bu nedenle, "gözlük" sözcüğü diğerlerinden farklı bir yapım eki almıştır.
Cevap D seçeneğidir.
