Basit (Kategorik) kıyas nedir Test 1

Bütün kuşlar kanatlıdır. Penguen bir kuştur. O halde penguen kanatlıdır.
Bu kıyasın sonucu doğru olmasına rağmen, kıyasın geçersiz olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Penguenlerin uçamaması
B) "Kanatlı" teriminin belirsiz olması
C) "Kuş" teriminin evrensel olarak kullanılmaması
D) Öncüllerden birinin yanlış olması

Bu soruyu adım adım inceleyelim ve neden D seçeneğinin doğru olduğunu açıklayalım.

• Kıyasın Yapısı:
  • Öncül 1: Bütün kuşlar kanatlıdır.
  • Öncül 2: Penguen bir kuştur.
  • Sonuç: O halde penguen kanatlıdır.
• "Kanatlıdır" Teriminin Belirsizliği:
  • "Kanatlıdır" terimi iki farklı anlama gelebilir:
    • Anlam 1: Anatomik olarak kanatlara sahip olmak. (Örn: Bir penguenin kanatları vardır.)
    • Anlam 2: Kanatlarını kullanarak uçabilmek. (Örn: Bir serçe kanatlıdır çünkü uçar.)
• Sorunun İfadesi ve Çözüm İçin Yorumlama:
  • Soru, kıyasın sonucunun ("penguen kanatlıdır") doğru olduğunu belirtiyor. Eğer "kanatlıdır" terimini "uçabilir" anlamında alsaydık, "penguen kanatlıdır" ifadesi yanlış olurdu (çünkü penguenler uçamaz). Bu durumda, sonucun doğru olması için "kanatlıdır" terimini "anatomik olarak kanatlara sahip olmak" anlamında almamız gerekir. Bu anlamda, penguenlerin kanatları olduğu için sonuç doğrudur.
  • Ancak soru, bu kıyasın "geçersiz" olduğunu da belirtiyor. Mantıkta bir kıyasın geçerliliği, sonucun öncüllerden zorunlu olarak çıkıp çıkmadığına bağlıdır. Eğer öncüller doğruysa, sonucun da zorunlu olarak doğru olması gerekir. Yukarıdaki kıyasın yapısı (Bütün M'ler P'dir, S bir M'dir, o halde S bir P'dir) aslında mantıksal olarak geçerli bir yapıdır (Barbara kipi). Bu durumda, kıyasın "geçersiz" olmasının nedeni, mantıksal yapısından değil, içeriğinden kaynaklanmalıdır.
  • Bu çelişkiyi gidermek için, "kanatlıdır" teriminin öncüllerde ve sonuçta farklı anlamlarda kullanıldığını varsaymalıyız (yani bir anlam kayması, diğer adıyla "lafız hatası" veya "equivocation" vardır).
• Öncüllerin Değerlendirilmesi:
  • Öncül 2: Penguen bir kuştur. Bu ifade bilimsel olarak doğrudur.
  • Öncül 1: Bütün kuşlar kanatlıdır. Eğer bu öncülü, sonucun doğru olmasını sağlayan "anatomik olarak kanatlara sahip olmak" anlamıyla yorumlarsak, bu öncül de doğru olurdu (çünkü tüm kuşların, uçamayanlar dahil, kanatları vardır). Bu durumda kıyas geçerli ve sağlam olurdu, ki bu da sorunun "kıyas geçersizdir" ifadesiyle çelişirdi.
  • Bu çelişkiyi çözmek için, Öncül 1'deki "kanatlıdır" ifadesinin genellikle halk arasında "uçabilir" anlamında kullanıldığını varsaymalıyız. Bu durumda, "Bütün kuşlar uçabilir" ifadesi **yanlıştır** (çünkü penguenler, devekuşları gibi uçamayan kuşlar vardır).
• Sonuç:
  • Kıyasın sonucunun doğru olması için "kanatlıdır" terimini "anatomik olarak kanatlara sahip olmak" anlamında alırken, kıyasın "geçersiz" kabul edilmesi için Öncül 1'deki "kanatlıdır" terimini "uçabilir" anlamında almamız gerekir. Bu yorumla, Öncül 1 ("Bütün kuşlar uçabilir") yanlış hale gelir.
  • Mantıkta, bir kıyasın geçerli olması, öncüller doğru olduğunda sonucun da zorunlu olarak doğru olmasını gerektirir. Eğer öncüllerden biri yanlışsa, kıyas "sağlam" (sound) değildir. Soru, "geçersiz" terimini daha geniş bir anlamda, yani "sağlam olmayan" veya "ikna edici olmayan" bir argümanı ifade etmek için kullanmış olabilir.
  • Dolayısıyla, kıyasın geçersiz (veya sağlam olmayan) kabul edilmesinin nedeni, öncüllerden birinin (Öncül 1'in, "kanatlıdır" teriminin "uçabilir" anlamında yorumlanmasıyla) yanlış olmasıdır.

Cevap D seçeneğidir.