1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim tamlaması kullanılmamıştır?
A) Okulun bahçesinde oynayan çocukların sesleri yankılanıyordu.
B) Annemin yemekleri her zaman çok lezzetli olur.
C) Mavi gökyüzünde beyaz bulutlar süzülüyordu.
D) Kitabın kapağındaki resim oldukça dikkat çekiciydi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerde isim tamlaması olup olmadığını bulmamız isteniyor. İsim tamlaması, en az iki ismin bir araya gelerek oluşturduğu, bir varlığın başka bir varlığa ait olduğunu veya onunla ilgili olduğunu belirten söz öbeğidir. Genellikle ikinci isimde (-ı, -i, -u, -ü, -sı, -si, -su, -sü) iyelik eki bulunur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Okulun bahçesinde oynayan çocukların sesleri yankılanıyordu.
- Bu cümlede iki farklı isim tamlaması bulunmaktadır:
- "Okulun bahçesi": "Okul" tamlayan, "bahçe" tamlanan. "Okulun" (-un eki) ve "bahçesi" (-i eki) ile belirtili isim tamlamasıdır.
- "Çocukların sesleri": "Çocuklar" tamlayan, "sesler" tamlanan. "Çocukların" (-ın eki) ve "sesleri" (-i eki) ile belirtili isim tamlamasıdır.
- Bu nedenle A seçeneğinde isim tamlaması kullanılmıştır.
- B) Annemin yemekleri her zaman çok lezzetli olur.
- Bu cümlede "Annemin yemekleri" bir isim tamlamasıdır.
- "Annem" tamlayan, "yemekler" tamlanan. "Annemin" (-in eki) ve "yemekleri" (-i eki) ile belirtili isim tamlamasıdır.
- Bu nedenle B seçeneğinde isim tamlaması kullanılmıştır.
- C) Mavi gökyüzünde beyaz bulutlar süzülüyordu.
- Bu cümlede isim tamlaması bulunmamaktadır.
- "Mavi gökyüzü": "Mavi" bir sıfattır ve "gökyüzü" ismini nitelemektedir. Bu bir sıfat tamlamasıdır. (Gökyüzü kelimesi kendi içinde birleşik bir isim olsa da, "mavi gökyüzü" ifadesi bir sıfat tamlaması olarak kabul edilir.)
- "Beyaz bulutlar": "Beyaz" bir sıfattır ve "bulutlar" ismini nitelemektedir. Bu da bir sıfat tamlamasıdır.
- Bu cümlede, "X'in Y'si" veya "X Y'si" şeklinde bir aitlik veya ilgi ilişkisi kuran isim tamlaması yapısı yoktur.
- D) Kitabın kapağındaki resim oldukça dikkat çekiciydi.
- Bu cümlede "Kitabın kapağı" bir isim tamlamasıdır.
- "Kitap" tamlayan, "kapak" tamlanan. "Kitabın" (-ın eki) ve "kapağı" (-ı eki) ile belirtili isim tamlamasıdır.
- (Buradaki "-daki" eki ile oluşan "kapağındaki resim" ifadesi ise bir sıfat tamlamasıdır, ancak cümlenin içinde "kitabın kapağı" isim tamlaması açıkça yer almaktadır.)
- Bu nedenle D seçeneğinde isim tamlaması kullanılmıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece C seçeneğinde isim tamlaması kullanılmadığı görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
