Sevgili öğrenciler, bu soruda rüzgarın aşındırma gücüyle oluşan ilginç bir yer şeklini inceliyoruz. Adım adım bu şeklin nasıl oluştuğunu ve doğru cevabı bulalım:
- Rüzgar Aşındırması (Abrazyon) Nedir?
Rüzgar, tek başına kayaları aşındırma gücüne sahip değildir. Ancak, taşıdığı kum, çakıl gibi sert taneciklerle birlikte kayalara çarptığında, bir zımpara gibi etki ederek kayaları aşındırır. Bu sürece "rüzgar abrazyonu" denir.
- Neden Alt Kısımlar Daha Hızlı Aşınır?
Rüzgarın taşıdığı kum tanecikleri, genellikle yerden belirli bir yüksekliğe kadar yoğunlaşır. En yoğun ve dolayısıyla en etkili aşındırma gücüne sahip olan kum tanecikleri, zemine en yakın seviyelerde bulunur. Bu nedenle, bir kayanın alt kısımları, üst kısımlarına göre çok daha fazla ve hızlı bir şekilde aşınır.
- Şeklin Oluşumu:
Kayaların alt kısımları sürekli olarak kum tanecikleriyle dövülerek incelir ve daralır. Üst kısımlar ise daha az aşındığı için başlangıçtaki genişliğini korur veya daha yavaş aşınır. Bu durum, üst kısmı geniş, alt kısmı dar, tıpkı bir mantara benzeyen bir kaya şeklinin ortaya çıkmasına neden olur.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Tafoni: Kayaların yüzeyinde oluşan küçük oyuklar veya mağaracıklardır. Genellikle tuz kristalleşmesi gibi süreçlerle oluşur, rüzgarın alt kısmı aşındırmasıyla oluşan bir şekil değildir.
- B) Şahit kaya: Çevresindeki daha yumuşak tabakaların aşınmasıyla geriye kalan, genellikle dik yamaçlı, izole tepeler veya platolardır. Rüzgarın alt kısmı aşındırmasıyla oluşan özel bir şekil değildir.
- C) Mantar kaya: Rüzgarın taşıdığı kum taneciklerinin, kayaların alt kısımlarını üst kısımlarına göre daha hızlı aşındırması sonucu oluşan, üstü geniş, altı dar kaya şekilleridir. Tanıma birebir uymaktadır.
- D) Yardang: Rüzgar yönüne paralel uzanan, uzun ve oluklu sırt şeklindeki aşınım şekilleridir. Tanıma uymamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, rüzgarın taşıdığı kum taneciklerinin kayaların alt kısımlarını daha hızlı aşındırması sonucu oluşan, üst kısmı geniş alt kısmı dar şekle Mantar kaya adı verilir.
Cevap C seçeneğidir.
