Bir öyküleyici metinde "Ben kapıyı açtım, içeri girdim ve hemen koltuğa oturdum." cümlesi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Betimleyici ögeler ağır basmaktadırMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen bir cümlenin anlatım özelliklerini inceleyeceğiz. Cümlemiz: "Ben kapıyı açtım, içeri girdim ve hemen koltuğa oturdum." Şimdi seçenekleri adım adım değerlendirelim:
Betimleme (tasvir), bir varlığın, yerin veya olayın özelliklerini, niteliklerini, duyu organlarımızla algıladığımız yönlerini ayrıntılı bir şekilde anlatmaktır. Örneğin, "eski, ahşap bir kapı," "yumuşak, kadife bir koltuk" gibi ifadeler betimleyici ögelerdir. Verilen cümlede ise "açtım," "girdim," "oturdum" gibi eylemler bulunmaktadır. Bu cümle, bir durumu veya nesneyi ayrıntılı olarak tanıtmaktan çok, bir dizi eylemi art arda sıralamaktadır. Bu nedenle betimleyici ögeler ağır basmamaktadır.
Birinci kişili anlatımda, öyküyü anlatan kişi (anlatıcı) aynı zamanda öykünün kahramanlarından biridir. Olayları kendi bakış açısından, kendi yaşadıklarıyla aktarır ve genellikle "ben" veya "biz" zamirlerini kullanır. Cümlemizde açıkça "Ben kapıyı açtım," ifadesi geçmektedir. Ayrıca "girdim" (ben girdim) ve "oturdum" (ben oturdum) fiilleri de birinci tekil şahıs çekimiyle kullanılmıştır. Bu durum, anlatıcının olayın içinde olduğunu ve olayları kendi ağzından aktardığını gösterir. Dolayısıyla, bu seçenekteki ifade doğrudur.
Gözlemci bakış açısında, anlatıcı olayları dışarıdan, bir kamera gibi tarafsız bir şekilde gözlemler ve aktarır. Karakterlerin düşüncelerini, duygularını bilmez, sadece gördüklerini ve duyduklarını anlatır. Genellikle üçüncü tekil şahıs ("o," "onlar") kullanılır. Örneğin, "O kapıyı açtı, içeri girdi ve hemen koltuğa oturdu." şeklinde olsaydı gözlemci bakış açısı olurdu. Ancak bizim cümlemizde "ben" zamiri kullanıldığı için bu seçenek yanlıştır.
Öznellik, olayların kişisel duygu, düşünce ve yorumlarla birlikte aktarılmasıdır. Anlatıcının kendi bakış açısı, beğenileri veya yargıları metne yansır. Verilen "Ben kapıyı açtım, içeri girdim ve hemen koltuğa oturdum." cümlesi, herhangi bir duygu, yorum veya kişisel yargı içermeyen, sadece bir dizi eylemi bildiren nesnel bir ifadedir. Anlatıcının "ben" olması, her zaman öznellik taşıdığı anlamına gelmez; bu cümledeki eylemler nesnel bir şekilde sıralanmıştır. Bu nedenle, bu seçenekteki ifade bu cümle için doğrudan söylenemez.
Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, cümlenin "Ben" zamiri ve birinci tekil şahıs fiil çekimleriyle kurulmuş olması, anlatıcının olayın içinde olduğunu ve kendi ağzından konuştuğunu açıkça göstermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
