Bir üretici, birim malı \(50 - 0.1x\) TL'den satabiliyor. Toplam maliyet fonksiyonu \(C(x) = 1000 + 30x\) olduğuna göre, maksimum kâr için kaç birim mal üretilmelidir?
A) 100Bu problemde amacımız, üreticinin elde edeceği kârı maksimum yapacak üretim miktarını ($x$) bulmaktır. Bunun için öncelikle kâr fonksiyonunu oluşturmalı ve ardından bu fonksiyonun maksimum değerini bulmalıyız.
Bir üreticinin elde ettiği toplam gelir, sattığı birim mal sayısı ile birim malın satış fiyatının çarpımıdır. Soruda birim malın satış fiyatı $P(x) = 50 - 0.1x$ TL olarak verilmiştir. $x$ birim mal satıldığında elde edilen toplam gelir ($R(x)$) şu şekilde hesaplanır:
$R(x) = (\text{Birim Satış Fiyatı}) \times (\text{Satılan Miktar})$
$R(x) = (50 - 0.1x) \cdot x$
$R(x) = 50x - 0.1x^2$
Kâr, toplam gelirden toplam maliyetin çıkarılmasıyla bulunur. Toplam maliyet fonksiyonu $C(x) = 1000 + 30x$ olarak verilmiştir. Kâr fonksiyonu ($K(x)$) şu şekildedir:
$K(x) = R(x) - C(x)$
$K(x) = (50x - 0.1x^2) - (1000 + 30x)$
Parantezleri açıp benzer terimleri birleştirelim:
$K(x) = 50x - 0.1x^2 - 1000 - 30x$
$K(x) = -0.1x^2 + (50x - 30x) - 1000$
$K(x) = -0.1x^2 + 20x - 1000$
Bir fonksiyonun maksimum veya minimum değerini bulmak için, o fonksiyonun türevini alıp sıfıra eşitlememiz gerekir. Kâr fonksiyonu $K(x)$'in $x$'e göre türevini alalım:
$K'(x) = \frac{d}{dx}(-0.1x^2 + 20x - 1000)$
$K'(x) = -0.1 \cdot (2x) + 20 - 0$
$K'(x) = -0.2x + 20$
Maksimum kârın elde edildiği $x$ değerini bulmak için $K'(x)$'i sıfıra eşitleriz:
$-0.2x + 20 = 0$
$20 = 0.2x$
$x = \frac{20}{0.2}$
Ondalıklı sayıyı kesre çevirerek veya her iki tarafı 10 ile çarparak işlemi kolaylaştırabiliriz:
$x = \frac{20}{\frac{2}{10}}$
$x = 20 \cdot \frac{10}{2}$
$x = 10 \cdot 10$
$x = 100$
Kâr fonksiyonu $K(x) = -0.1x^2 + 20x - 1000$ bir paraboldür ve $x^2$ teriminin katsayısı ($-0.1$) negatif olduğu için parabolün kolları aşağıya doğrudur. Bu da tepe noktasının bir maksimum değer olduğunu gösterir. Dolayısıyla, $x=100$ birim mal üretildiğinde maksimum kâr elde edilir.
Cevap A seçeneğidir.