Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu doğru bir şekilde çözebilmek için, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin genel durumunu ve bu dönemdeki ıslahat (yenilik) çalışmalarının temel amacını anlamamız gerekiyor. 18. yüzyıl, Osmanlı Devleti için "Gerileme Dönemi" olarak adlandırılır. Bu dönemde devlet, Batı karşısında askeri ve teknolojik üstünlüğünü kaybetmeye başladığını fark etmiş ve bu durumu düzeltmek amacıyla çeşitli alanlarda yenilikler yapmaya çalışmıştır.
- 18. Yüzyıl Osmanlı Islahatlarının Amacı: Bu dönemdeki ıslahatların temel amacı, bozulan devlet düzenini, özellikle de askeri yapıyı güçlendirerek devleti eski ihtişamına kavuşturmaktı. Batı'nın askeri ve teknik üstünlüğü fark edildiği için, genellikle Batı tarzı yenilikler örnek alınmıştır.
- A) Askeri Islahatlar: 18. yüzyılda askeri alanda çok yoğun ıslahat çalışmaları yapılmıştır. Özellikle III. Selim döneminde kurulan Nizam-ı Cedit ordusu, Batı tarzı askeri okulların açılması, topçu ocaklarının ıslahı gibi çalışmalar bu dönemin en belirgin özelliklerindendir. Amaç, ordunun savaş gücünü artırmaktı.
- B) İdari Islahatlar: Askeri ıslahatları desteklemek ve devletin genel işleyişini düzenlemek amacıyla idari alanda da bazı yenilikler denenmiştir. Merkezi otoriteyi güçlendirme, vergi toplama sistemini iyileştirme, bürokraside düzenlemeler yapma gibi çabalar bu kapsamdadır.
- C) Ekonomik Islahatlar: Askeri ve idari yenilikler büyük maliyetler gerektirdiği için ekonomik alanda da düzenlemeler yapılması zorunluydu. Gelirleri artırma, giderleri kısma, dış ticareti canlandırma ve hazineyi güçlendirme yönünde çalışmalar yapılmıştır. Ancak bu alandaki başarılar genellikle sınırlı kalmıştır.
- D) Laik Hukuk Sistemi Islahatları: Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi, İslam hukuku (Şeriat) ve örfi hukuka dayanıyordu. 18. yüzyıldaki ıslahatlar, mevcut sistemi güçlendirmeye yönelikti. "Laik hukuk sistemi" kavramı, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrıldığı, hukukun dini referanslardan bağımsız olarak düzenlendiği bir sistemi ifade eder. Bu tür bir hukuk sistemi, Osmanlı Devleti'nde ancak 19. yüzyılın ortalarından itibaren (Tanzimat Dönemi) sınırlı ölçüde tartışılmaya başlanmış ve tam anlamıyla Cumhuriyet Dönemi'nde hayata geçirilmiştir. 18. yüzyılda böyle bir anlayış ve buna yönelik bir ıslahat çalışması kesinlikle söz konusu değildir. Dönemin yöneticileri, hukukun dini temelini sorgulamak yerine, mevcut hukukun uygulanmasındaki aksaklıkları gidermeye çalışmışlardır.
Bu bilgiler ışığında, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde askeri, idari ve ekonomik alanlarda ıslahat çalışmaları yapılmışken, "laik hukuk sistemi" alanında herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Bu kavram, dönemin düşünce yapısına ve devlet anlayışına tamamen yabancıdır.
Cevap D seçeneğidir.
