Halifeliğin kaldırılması ile birlikte, devletin din işlerini yürütmek amacıyla aşağıdaki kurumlardan hangisi oluşturulmuştur?
A) Diyanet İşleri Başkanlığı
B) Vakıflar Genel Müdürlüğü
C) Şeriye Mahkemeleri
D) İslam Konferansı Örgütü
Sevgili öğrenciler, bu soru Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemindeki önemli inkılaplardan biri olan halifeliğin kaldırılması ve devletin din işlerini yeniden düzenlemesiyle ilgilidir. Adım adım inceleyelim:
- Halifeliğin Kaldırılması: 3 Mart 1924 tarihinde halifelik kaldırıldı. Bu, Türkiye Cumhuriyeti'nin laikleşme yolunda attığı en önemli adımlardan biriydi. Halifelik, hem dini hem de siyasi bir makamdı ve kaldırılmasıyla birlikte devletin din işlerini yürütecek yeni bir yapıya ihtiyaç duyuldu.
- Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin Kaldırılması: Halifeliğin kaldırıldığı aynı gün, din ve vakıf işlerini yürüten Şeriye ve Evkaf Vekaleti (Bakanlığı) de kaldırıldı. Bu bakanlık, Osmanlı döneminden kalma bir yapıydı ve yeni, laik devlet anlayışıyla bağdaşmıyordu.
- Yeni Kurumların Oluşturulması: Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılmasıyla ortaya çıkan boşluğu doldurmak ve din işlerini laik devlet ilkelerine uygun bir şekilde düzenlemek amacıyla iki ayrı kurum oluşturuldu:
- Diyanet İşleri Başkanlığı: Devletin din hizmetlerini yürütmek, camileri ve din görevlilerini yönetmek, dini konularda halkı aydınlatmak gibi görevleri üstlendi. Bu kurum, devletin din işlerini siyasetten bağımsız, ancak devletin gözetiminde yürüten bir yapı olarak tasarlandı.
- Vakıflar Genel Müdürlüğü: Vakıfların yönetimi ve denetimi görevini üstlendi. Vakıflar, genellikle dini ve sosyal amaçlı bağışlarla kurulmuş kurumlardır.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Diyanet İşleri Başkanlığı: Yukarıda da belirttiğimiz gibi, halifeliğin ve Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılmasıyla birlikte devletin din işlerini yürütmek üzere kurulan kurumdur. Bu, doğru cevaptır.
- B) Vakıflar Genel Müdürlüğü: Vakıfların yönetimiyle ilgilenir, ancak devletin genel din işlerini yürütme görevi Diyanet İşleri Başkanlığı'na aittir.
- C) Şeriye Mahkemeleri: Bu mahkemeler, dini hukuka göre yargılama yapan mahkemelerdi ve halifeliğin kaldırılmasıyla birlikte değil, daha önce 1924 yılında çıkarılan bir kanunla kaldırılmışlardır. Yani oluşturulmamış, aksine kaldırılmışlardır.
- D) İslam Konferansı Örgütü: Bu, uluslararası bir kuruluştur ve Türkiye'nin kendi içindeki din işlerini düzenlemek amacıyla kurulmamıştır.
Bu açıklamalar ışığında, halifeliğin kaldırılmasıyla birlikte devletin din işlerini yürütmek amacıyla oluşturulan kurumun Diyanet İşleri Başkanlığı olduğu açıktır.
Cevap A seçeneğidir.
