İnsan vücudunda dış sıcaklık arttığında ter bezleri aktifleşir ve damarlar genişler. Soğukta ise titreme ve damarlarda daralma görülür. Bu tepkilerin temel amacı nedir?
A) Vücut sıcaklığını sabit tutmak
B) Kan basıncını artırmak
C) Metabolizmayı hızlandırmak
D) Su kaybını önlemek
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, insan vücudunun dış sıcaklık değişimlerine karşı gösterdiği harika uyum mekanizmalarıyla ilgili. Vücudumuzun bu tepkileri neden verdiğini adım adım inceleyelim:
- Adım 1: Soruyu Anlayalım.
Soru, dış sıcaklık arttığında (terleme, damar genişlemesi) ve azaldığında (titreme, damar daralması) vücudumuzda meydana gelen fizyolojik tepkileri açıklıyor. Bize bu tepkilerin temel amacını soruyor.
- Adım 2: Vücudun Sıcakta Verdiği Tepkileri İnceleyelim.
- Terleme: Vücut sıcaklığı yükseldiğinde ter bezleri aktifleşir ve ter salgılar. Terin buharlaşması sırasında vücuttan ısı çekilir ve bu da vücudun soğumasını sağlar.
- Damarların Genişlemesi (Vazodilatasyon): Deriye yakın kan damarları genişler. Bu sayede daha fazla kan derinin yüzeyine taşınır ve ısı, kan yoluyla dış ortama daha kolay yayılır. Bu da vücut sıcaklığının düşürülmesine yardımcı olur.
- Adım 3: Vücudun Soğukta Verdiği Tepkileri İnceleyelim.
- Titreme: Dış sıcaklık düştüğünde kaslarımız istemsizce kasılıp gevşemeye başlar. Bu kas hareketleri sırasında enerji harcanır ve ısı üretilir. Bu ısı, vücudun iç sıcaklığını artırmaya yöneliktir.
- Damarların Daralması (Vazokonstriksiyon): Deriye yakın kan damarları daralır. Bu durum, derinin yüzeyine giden kan akışını azaltır. Böylece vücudun dış ortama ısı kaybetmesi engellenir ve iç organların sıcaklığı korunur.
- Adım 4: Tüm Bu Tepkilerin Ortak Amacını Belirleyelim.
Gördüğümüz gibi, hem sıcakta hem de soğukta vücudumuzun verdiği tüm bu tepkiler, vücudun iç sıcaklığını belirli bir aralıkta (yaklaşık $37^\circ C$) tutmaya yöneliktir. Bu duruma "homeostazi" yani iç dengeyi koruma denir. Vücudumuzun sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi için bu sıcaklık dengesinin korunması hayati önem taşır.
- Adım 5: Seçenekleri Değerlendirelim.
- A) Vücut sıcaklığını sabit tutmak: Yukarıdaki açıklamalarla tamamen uyumlu. Tüm tepkilerin temel amacı budur.
- B) Kan basıncını artırmak: Bu tepkilerin doğrudan ve temel amacı kan basıncını artırmak değildir. Damar genişlemesi kan basıncını düşürürken, damar daralması artırabilir; ancak bu, sıcaklık düzenlemesinin bir yan etkisi olabilir, ana amaç değildir.
- C) Metabolizmayı hızlandırmak: Titreme metabolizmayı hızlandırarak ısı üretir, ancak terleme ve damar genişlemesi metabolizmayı hızlandırma amacı taşımaz. Bu nedenle genel bir amaç değildir.
- D) Su kaybını önlemek: Terleme, aksine su kaybına neden olur. Bu seçenek yanlıştır.
Bu analizler sonucunda, tüm bu tepkilerin temel ve ortak amacının vücut sıcaklığını sabit tutmak olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
