🎓 7. sınıf sosyal bilgiler Test 2 - Ders Notu
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, 7. sınıf sosyal bilgiler Test 2'de karşılaşabileceğiniz temel konuları sade ve anlaşılır bir dille özetlemektedir. Genellikle Anadolu'nun Türkleşmesi, Osmanlı Devleti'nin kuruluşu ve ilk dönemleri ile bilim ve teknoloji alanındaki önemli gelişmeleri kapsar.
📌 Anadolu'nun Kapıları Türklere Açılıyor: İlk Türk Beylikleri ve Anadolu Selçuklu Devleti
Anadolu, Türklerin yeni yurdu olma yolunda önemli adımlar attığı bir coğrafyadır. Bu süreçte kurulan devletler ve beylikler, Anadolu'nun hem siyasi hem de kültürel yapısını derinden etkilemiştir.
- Malazgirt Savaşı (1071): Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan'ın Bizans İmparatorluğu'nu yenmesiyle Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı. Bu zafer, Türklerin Anadolu'ya yerleşme sürecini hızlandırdı.
- İlk Türk Beylikleri: Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'nun fethiyle görevlendirilen komutanlar, fethettikleri yerlerde kendi beyliklerini kurdular. Bunlar arasında Danışmentliler, Saltuklular, Mengücekliler ve Artuklular en önemlileridir. Bu beylikler, Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında önemli rol oynadılar.
- Anadolu Selçuklu Devleti: Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından İznik'te kurulan bu devlet, Anadolu'da güçlü bir Türk devleti yapısı oluşturdu. Ticareti geliştirmek için kervansaraylar inşa ettiler, medreselerle bilimi desteklediler ve Anadolu'ya Türk-İslam mimarisinin güzel örneklerini kazandırdılar.
- Kösedağ Savaşı (1243): Anadolu Selçuklu Devleti, Moğollarla yaptığı Kösedağ Savaşı'nı kaybedince gücünü yitirdi. Bu durum, Anadolu'da birçok yeni Türk beyliğinin kurulmasına zemin hazırladı.
💡 İpucu: İlk Türk beyliklerinin isimlerini ve Anadolu'ya katkılarını (örneğin, mimari eserler, ticari faaliyetler) unutmayın. Anadolu Selçuklu Devleti'nin Anadolu'yu bir Türk yurdu yapma çabalarını düşünün.
📌 Osmanlı Devleti'nin Kuruluşu ve İlk Dönemleri
Anadolu'daki karmaşık siyasi ortamda küçük bir beylik olarak ortaya çıkan Osmanlılar, kısa sürede büyük bir imparatorluğa dönüştü.
- Kuruluş Ortamı: Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayıflaması ve Moğol baskısı nedeniyle Anadolu'da birçok Türk beyliği vardı. Osmanlı Beyliği, Bizans sınırında (Söğüt ve Domaniç civarında) kurulmuştu.
- Kuruluşunda Etkili Olan Faktörler:
- Coğrafi Konum: Bizans sınırında olması, gaza (cihat) anlayışıyla fetihler yapma imkanı sağladı.
- Merkeziyetçi Yönetim: Güçlü bir merkezi otorite kurmaları.
- Hoşgörü Politikası: Fethedilen yerlerdeki halka adil ve hoşgörülü davranmaları, Osmanlı'ya bağlılığı artırdı.
- Ahiler ve Dervişlerin Desteği: Toplumun çeşitli kesimlerinden destek görmeleri.
- Önemli Padişahlar ve Gelişmeler:
- Osman Bey: Beyliğin kurucusu kabul edilir. İlk fetihleri gerçekleştirdi.
- Orhan Bey: İlk düzenli orduyu kurdu (Yaya ve Müsellem), Bursa'yı fethetti ve başkent yaptı. İznik'te ilk Osmanlı medresesini açtı.
- I. Murat: Rumeli'deki fetihleri hızlandırdı. Sırpsındığı ve I. Kosova Savaşları ile Balkanlarda güçlendi. Devşirme Sistemi ve Tımar Sistemi'nin temelleri atıldı.
- Yıldırım Bayezid: İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahıdır. Niğbolu Zaferi ile Haçlıları yendi. Ancak Ankara Savaşı'nda (1402) Timur'a yenilerek Osmanlı Devleti'ni Fetret Devri'ne soktu.
- Fetret Devri (1402-1413): Yıldırım Bayezid'in oğulları arasında taht kavgalarının yaşandığı ve devletin dağılma tehlikesi geçirdiği dönemdir.
- Çelebi Mehmet (II. Mehmet): Fetret Devri'ne son vererek devleti yeniden toparladığı için "Osmanlı Devleti'nin ikinci kurucusu" sayılır.
⚠️ Dikkat: Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda etkili olan faktörler ve ilk dönem padişahlarının önemli icraatları genellikle testlerde karşınıza çıkar. Özellikle gaza anlayışı ve coğrafi konumun önemini aklınızda tutun.
📌 Orta Çağ ve Yeni Çağ'da Bilim ve Teknoloji
İnsanlık tarihi boyunca bilim ve teknoloji, toplumların gelişiminde kilit rol oynamıştır. Orta Çağ'da İslam dünyası, Yeni Çağ'da ise Avrupa, bilimsel gelişmelere öncülük etmiştir.
- Orta Çağ'da İslam Dünyasında Bilim:
- Avrupa'nın "Karanlık Çağ" olarak adlandırılan döneminde, İslam dünyası bilim ve kültürde altın çağını yaşadı. Bağdat, Şam, Kahire ve Kurtuba gibi şehirler önemli bilim merkezleriydi.
- Önemli Bilim İnsanları:
- Harezmî: Cebir biliminin kurucusu, sıfırı kullandı.
- İbn Sina: Tıp alanında "El-Kanun fi't-Tıbb" adlı eseriyle yüzyıllarca Avrupa'da ders kitabı oldu.
- Biruni: Coğrafya, matematik, astronomi alanlarında önemli çalışmalar yaptı. Dünyanın yuvarlak olduğunu ve döndüğünü savundu.
- Farabi: Felsefe, mantık ve müzik alanlarında eserler verdi.
- Katkıları: Matematik, tıp, astronomi, kimya ve felsefe alanlarında önemli buluşlar ve eserler ortaya koydular. Antik Yunan eserlerini tercüme ederek korudular.
- Yeni Çağ'da Avrupa'da Bilim ve Teknoloji:
- Rönesans ve Reform'un Etkisi: Avrupa'da bilim, sanat ve düşünce alanında büyük bir uyanış yaşandı. Kiliseye olan bağlılık azaldı, akıl ve gözlem ön plana çıktı.
- Matbaanın İcadı (Johannes Gutenberg): Bilginin yayılmasını hızlandırarak okuryazarlık oranını artırdı ve bilimsel gelişmelere zemin hazırladı.
- Coğrafi Keşifler: Yeni yerlerin keşfi, dünya hakkında bilgileri artırdı ve bilimsel merakı tetikledi.
- Önemli Bilim İnsanları:
- Kopernik: Güneş Sistemi'nin merkezinde Güneş'in olduğunu (Helyosentrik sistem) savundu.
- Galileo Galilei: Teleskobu geliştirerek astronomik gözlemler yaptı, Kopernik'in teorisini destekledi.
- Isaac Newton: Yerçekimi kanununu ve hareket yasalarını ortaya koydu. Fizik ve matematik alanında çığır açtı.
💡 İpucu: Orta Çağ'da İslam dünyasının bilime katkıları ile Yeni Çağ'daki Avrupa'nın bilimsel devrimi arasındaki bağlantıları ve farkları anlamaya çalışın. Her iki dönemde de bilimin neden ve nasıl geliştiğini düşünün.
