Bir araştırmacı, insülin üretimini artırmak için bakterilere insan insülin genini aktarıyor. Bu işlemde kullanılan enzimler ve süreçlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Restriksiyon enzimleri ile vektör ve insan DNA'sı kesilir
B) DNA ligaz enzimi ile gen vektöre yerleştirilir
C) Revers transkriptaz enzimi ile insülin proteini doğrudan kopyalanır
D) Rekombinant DNA bakteriye aktarılır
Sevgili öğrenciler, bu soru genetik mühendisliği ve rekombinant DNA teknolojisi süreçlerini anlamamızı gerektiriyor. İnsan insülin geninin bakterilere aktarılması, bu teknolojinin en bilinen ve başarılı uygulamalarından biridir. Şimdi, adım adım seçenekleri inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Restriksiyon enzimleri ile vektör ve insan DNA'sı kesilir: Bu ifade doğrudur. Restriksiyon enzimleri (kısıtlama enzimleri), DNA'yı belirli nükleotit dizilerinden kesen moleküler makaslardır. Genetik mühendisliğinde, hem aktarılacak geni içeren insan DNA'sını hem de geni taşıyacak olan vektör DNA'sını (genellikle bir plazmit) aynı restriksiyon enzimi ile keserek uyumlu "yapışkan uçlar" oluşturulur. Bu, genin vektöre kolayca bağlanmasını sağlar.
- B) DNA ligaz enzimi ile gen vektöre yerleştirilir: Bu ifade de doğrudur. Restriksiyon enzimleri ile kesilen insan insülin geni ve vektör DNA'sı, DNA ligaz enzimi sayesinde birbirine bağlanır. DNA ligaz, DNA parçacıkları arasındaki fosfodiester bağlarını oluşturarak geni vektörün içine "yapıştırır" ve rekombinant DNA'yı meydana getirir.
- C) Revers transkriptaz enzimi ile insülin proteini doğrudan kopyalanır: Bu ifade yanlıştır. Revers transkriptaz (ters transkriptaz) enzimi, RNA şablonundan DNA sentezleyen bir enzimdir (ters transkripsiyon). Ökaryotik genlerin (insan geni gibi) bakterilere aktarılmasında, mRNA'dan intron içermeyen tamamlayıcı DNA (cDNA) sentezlemek için kullanılır. Ancak bu enzim, doğrudan bir proteini kopyalamaz veya sentezlemez. Protein sentezi (translasyon) ribozomlar tarafından mRNA şablonuna göre gerçekleştirilen ayrı bir süreçtir. Dolayısıyla, revers transkriptazın görevi protein kopyalamak değildir.
- D) Rekombinant DNA bakteriye aktarılır: Bu ifade doğrudur. İnsan insülin genini içeren rekombinant DNA (yani genin vektöre bağlanmış hali), daha sonra uygun yöntemlerle (örneğin transformasyon) bakteriye aktarılır. Bakteri, bu rekombinant DNA'yı kopyalayacak ve genin talimatlarına göre insülin proteinini üretecektir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, C seçeneğindeki ifade yanlıştır çünkü revers transkriptaz enzimi RNA'dan DNA sentezler, doğrudan protein kopyalamaz.
Cevap C seçeneğidir.
