Anayasa Mahkemesi, bir kanunun iptali için yapılan başvuruyu değerlendirirken, kanunun aşağıdaki özelliklerinden hangisini inceleyemez?
A) Şekil bakımından anayasaya uygunluğu
B) Esas bakımından anayasaya uygunluğu
C) İçerik bakımından siyasi uygunluğu
D) Usul bakımından anayasaya uygunluğu
Anayasa Mahkemesi'nin temel görevi, kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyerek Anayasa'nın üstünlüğünü ve bağlayıcılığını sağlamaktır. Bu denetim, belirli sınırlar içinde yapılır.
- Anayasa Mahkemesi'nin Görevi: Anayasa Mahkemesi, yasama organı tarafından çıkarılan kanunların Anayasa'ya uygun olup olmadığını inceler. Bu inceleme, kanunların hem yapılış şekli (usulü) hem de içerikleri (esası) bakımından Anayasa kurallarına uygunluğunu kapsar.
- A) Şekil bakımından anayasaya uygunluk: Bu, bir kanunun çıkarılması sırasında Anayasa'da belirtilen usul kurallarına (örneğin, gerekli çoğunlukla kabul edilip edilmediği, Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanıp yayımlanmadığı gibi) uyulup uyulmadığının denetlenmesidir. Anayasa Mahkemesi bu denetimi yapar.
- B) Esas bakımından anayasaya uygunluk: Bu, bir kanunun içeriğinin, yani düzenlediği konuların, Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklere, devletin temel niteliklerine veya diğer Anayasal ilkelere aykırı olup olmadığının denetlenmesidir. Anayasa Mahkemesi bu denetimi de yapar.
- D) Usul bakımından anayasaya uygunluk: Bu ifade, "şekil bakımından anayasaya uygunluk" ile aynı anlama gelir. Kanunların yapılış sürecindeki Anayasal kurallara uygunluğunun denetlenmesidir. Anayasa Mahkemesi bu denetimi de yapar.
- C) İçerik bakımından siyasi uygunluk: Anayasa Mahkemesi, bir kanunun siyasi olarak ne kadar doğru, faydalı, etkili veya halkın beklentilerine ne kadar uygun olduğunu inceleyemez. Bir kanunun siyasi uygunluğu, yasama organının (TBMM) ve yürütme organının (Cumhurbaşkanlığı) takdirindedir ve siyasi bir değerlendirmedir. Anayasa Mahkemesi bir yargı organıdır ve görevi, kanunların Anayasa'ya uygunluğunu hukuki açıdan denetlemektir, siyasi tercihlerini yargılamak değildir. Mahkeme, kanunların siyasi sonuçları veya tercihleri hakkında yorum yapmaz, sadece Anayasa'ya aykırı olup olmadığına bakar.
Bu nedenle, Anayasa Mahkemesi'nin denetim alanı, kanunların Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu kapsar; ancak siyasi uygunluğunu kapsamaz.
Cevap C seçeneğidir.
