Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- Öncelikle soruda adı geçen Uluğ Bey, 15. yüzyılda yaşamış önemli bir Türk-İslam bilgini ve hükümdarıdır. Bilime olan ilgisi ve katkılarıyla tanınır.
- Soruda bahsedilen Semerkant'ta kurduğu rasathane, gök cisimlerini gözlemlemek ve incelemek amacıyla inşa edilmiş bir yapıdır. Rasathane kelimesi, gözlemevi anlamına gelir ve doğrudan gökyüzü ile ilgili bilim dalını akla getirir.
- Yine soruda geçen "Zic-i Uluğ Bey" adlı eser ise, Uluğ Bey ve ekibi tarafından rasathanede yapılan gözlemler sonucunda hazırlanan bir yıldız kataloğu ve astronomik tablolardır. Bu eser, yıldızların konumlarını, gezegenlerin hareketlerini, takvim hesaplamalarını ve diğer gök olaylarını detaylı bir şekilde içerir. "Zic" terimi, Arapça'da astronomik tablolar anlamına gelir.
- Bu bilgiler ışığında, rasathane kurmak ve yıldız katalogları ile astronomik tablolar hazırlamak, doğrudan gök cisimlerini, evreni ve onların hareketlerini inceleyen bilim dalı ile ilgilidir.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Coğrafya: Yeryüzünü, insan ve doğal ortam arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalıdır. Uluğ Bey'in rasathanesi ve eseri coğrafya ile doğrudan ilgili değildir.
- B) Matematik: Sayılar, şekiller, nicelikler ve bunların ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Uluğ Bey'in çalışmalarında matematik yoğun olarak kullanılmış olsa da (hesaplamalar için), rasathane ve Zic'in temel amacı matematik değil, astronomik veriler elde etmektir. Matematik, astronominin bir aracıdır.
- C) Astronomi: Gök cisimlerini, evreni, onların hareketlerini, yapılarını ve evrimlerini inceleyen bilim dalıdır. Uluğ Bey'in rasathanesi ve "Zic-i Uluğ Bey" eseri, tam da bu alana hizmet etmiştir. Yıldızların ve gezegenlerin gözlemlenmesi, konumlarının belirlenmesi ve tablolarının oluşturulması astronominin temel konularıdır.
- D) Fizik: Maddeyi, enerjiyi, kuvveti ve bunların birbirleriyle etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Fizik, astronomi ile yakından ilişkili olsa da, rasathane ve Zic'in doğrudan hizmet ettiği ana bilim dalı astronomidir.
- Bu açıklamalar doğrultusunda, Uluğ Bey'in Semerkant'ta kurduğu rasathane ve hazırlattığı "Zic-i Uluğ Bey" adlı eser, açıkça Astronomi bilim dalına hizmet etmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
