5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" bağlacı yanlış yazılmıştır?
A) Bu konuyu daha önce biz de konuşmuştuk.
B) Toplantıda yönetici de hazır bulundu.
C) Müzedeki tablolar da çok etkileyiciydi.
D) Yarınki geziye sizde katılacak mısınız?
Sevgili öğrenciler, bu soruda "de" bağlacının doğru yazımıyla ilgili bir kural bilgisi ve dikkatli okuma becerisi gerekiyor. Türkçede "de"nin iki farklı görevi vardır: biri bağlaç olan "de/da", diğeri ise bulunma hali eki olan "-de/-da". Bu ikisini ayırt etmek, doğru yazım için çok önemlidir.
- "De/Da" Bağlacı: Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece biraz daralabilir veya vurgu değişebilir. Her zaman ayrı yazılır. Genellikle "dahi, bile" anlamı katar.
- "-De/-Da" Bulunma Hali Eki: Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı tamamen bozulur veya değişir. Her zaman kelimeye bitişik yazılır. "Nerede?", "kimde?", "ne zaman?" gibi sorulara cevap verir.
Şimdi seçenekleri bu kurala göre inceleyelim:
- A) Bu konuyu daha önce biz de konuşmuştuk.
- Buradaki "de"yi cümleden çıkaralım: "Bu konuyu daha önce biz konuşmuştuk." Cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece "başkaları gibi biz de" anlamı biraz zayıflıyor.
- Bu bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
- B) Toplantıda yönetici de hazır bulundu.
- Buradaki "de"yi cümleden çıkaralım: "Toplantıda yönetici hazır bulundu." Cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece "başkaları gibi yönetici de" anlamı biraz zayıflıyor.
- Bu bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
- C) Müzedeki tablolar da çok etkileyiciydi.
- Buradaki "da"yı cümleden çıkaralım: "Müzedeki tablolar çok etkileyiciydi." Cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece "müzedeki başka şeyler gibi tablolar da" anlamı biraz zayıflıyor.
- Bu bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
- D) Yarınki geziye sizde katılacak mısınız?
- Buradaki "de"yi cümleden çıkaralım: "Yarınki geziye siz katılacak mısınız?" Cümlenin anlamı tamamen bozuluyor veya çok farklı bir anlam ortaya çıkıyor. Cümlenin asıl anlatmak istediği, "başkaları gibi siz de katılacak mısınız?" şeklindedir.
- Buradaki "de" aslında bir bağlaç olmalıydı ve ayrı yazılmalıydı ("siz de"). "Sizde" şeklinde bitişik yazıldığında, "sizin evinizde, sizin yanınızda" gibi bir bulunma hali anlamı taşır ki bu cümlenin bağlamına uygun değildir. Bu nedenle "de" bağlacı yanlış yazılmıştır.
Cevap D seçeneğidir.
