Lozan Antlaşması'nda Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenliği sınırlandırılmış, boğazların yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmıştır. Bu durum hangi konferansla tamamen değişerek boğazlar üzerinde Türkiye'nin tam egemenliği sağlanmıştır?
A) Montrö Boğazlar Konferansı
B) Londra Konferansı
C) Cenevre Konferansı
D) San Remo Konferansı
Sevgili öğrenciler, bu soru Türkiye Cumhuriyeti'nin dış politikasında önemli bir dönüm noktası olan Boğazlar meselesini anlamamızı istiyor. Adım adım ilerleyelim:
- Lozan Antlaşması ve Boğazlar: Öncelikle, soruda da belirtildiği gibi, 1923 yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması'nda Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenliği tam değildi. Boğazların yönetimi, başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakılmıştı. Ayrıca, boğazların her iki yakası da askerden arındırılmıştı. Bu durum, Türkiye'nin egemenlik hakları ve güvenliği açısından bir eksiklik olarak görülüyordu.
- Değişim İhtiyacı: 1930'lu yıllara gelindiğinde, Avrupa'da savaş rüzgarları esmeye başlamış, uluslararası ilişkilerde gerilim artmıştı. Bu durum, Türkiye'nin boğazlar üzerindeki tam egemenliğini yeniden kazanma ve kendi güvenliğini sağlama ihtiyacını daha da artırdı. Türkiye, diplomatik girişimlerle bu konuyu uluslararası platforma taşıdı.
- Çözüm Arayışı ve Konferans: Türkiye'nin haklı talepleri ve değişen uluslararası konjonktür, boğazlar rejiminin yeniden düzenlenmesi için bir konferans toplanmasını sağladı. Bu konferans, İsviçre'nin Montrö şehrinde gerçekleşti.
- Montrö Boğazlar Konferansı (1936): 1936 yılında toplanan Montrö Boğazlar Konferansı, Türkiye için büyük bir diplomatik başarıya sahne oldu. Bu konferans sonucunda imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile:
- Uluslararası Boğazlar Komisyonu kaldırıldı.
- Boğazların yönetimi tamamen Türkiye Cumhuriyeti'ne devredildi.
- Türkiye'ye boğazların her iki yakasını da askerileştirme hakkı tanındı.
- Savaş zamanında Türkiye'nin tarafsız olması durumunda, boğazlardan geçiş rejimi yeniden düzenlendi.
- Diğer Seçenekler Neden Değil?:
- B) Londra Konferansı: Tarihte birçok Londra Konferansı vardır ancak hiçbiri doğrudan boğazlar üzerindeki Türk egemenliğini tamamen sağlayan antlaşma ile ilgili değildir.
- C) Cenevre Konferansı: Benzer şekilde, Cenevre'de de birçok uluslararası konferans düzenlenmiştir ancak boğazlar meselesinin nihai çözümü burada ele alınmamıştır.
- D) San Remo Konferansı: 1920 yılında toplanan San Remo Konferansı, Osmanlı İmparatorluğu'nun Ortadoğu topraklarının paylaşımı ve manda yönetimleri konularını ele almıştır, boğazlar rejimini değil.
Bu bilgiler ışığında, Lozan Antlaşması ile sınırlandırılan boğazlar üzerindeki Türk egemenliğini tamamen sağlayan konferans Montrö Boğazlar Konferansı'dır.
Cevap A seçeneğidir.
