7. "Yemek yapmayı sever ve sık sık denemeler yapar." cümlesi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) İki basit cümlenin bağlaçla birleşmesinden oluşmuştur
B) İçinde fiilimsi bulunduğundan birleşik cümledir
C) Birden fazla yargı bildirdiğinden sıralı cümledir
D) Tek yargı bildirdiğinden basit cümledir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin yapısını doğru bir şekilde analiz etmemiz isteniyor. Cümleleri incelerken öncelikle yüklemleri ve yargıları bulmak, ardından bu yargıların nasıl bir araya geldiğine bakmak en doğru yöntemdir.
- Adım 1: Cümleyi ve Yüklemleri Belirleyelim
- Verilen cümle: "Yemek yapmayı sever ve sık sık denemeler yapar."
- Bu cümlede iki temel eylem, yani iki yüklem bulunmaktadır:
- Birinci yüklem: "sever" (yemek yapmayı sever)
- İkinci yüklem: "yapar" (sık sık denemeler yapar)
- İki yüklem olduğu için, bu cümle tek bir yargı bildiren basit bir cümle olamaz. Bu durumda D seçeneği elenir.
- Adım 2: Yüklemler Arasındaki İlişkiyi İnceleyelim
- "Yemek yapmayı sever" ifadesi kendi başına anlamlı, bağımsız bir cümledir.
- "Sık sık denemeler yapar" ifadesi de kendi başına anlamlı, bağımsız bir cümledir.
- Bu iki bağımsız cümle, "ve" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. "Ve" kelimesi, Türkçede cümleleri veya sözcükleri birbirine bağlayan bir bağlaçtır.
- Adım 3: Seçenekleri Değerlendirelim
- A) İki basit cümlenin bağlaçla birleşmesinden oluşmuştur
- "Yemek yapmayı sever" ve "sık sık denemeler yapar" ifadeleri, her biri kendi içinde birer basit cümle (veya bağımsız yargı) olarak kabul edilebilir. Bu iki bağımsız yargı "ve" bağlacıyla birleştiği için bu ifade doğru bir tanımlamadır. Bağlaçla bağlanan cümlelere "bağlı cümle" denir ve bu cümleler genellikle iki basit cümlenin birleşimi olarak açıklanır.
- B) İçinde fiilimsi bulunduğundan birleşik cümledir
- Cümlede "yapmayı" kelimesi bir fiilimsidir (isim-fiil). Fiilimsi bulunan cümlelere "girişik birleşik cümle" denir. Ancak, bu cümlede sadece fiilimsi olması değil, aynı zamanda iki ayrı yüklemin "ve" bağlacıyla bağlanması durumu vardır. Yani, cümlenin ana yapısı iki bağımsız yargının bağlaçla birleşmesidir. Eğer cümle sadece "Yemek yapmayı sever." olsaydı, bu seçenek doğru olabilirdi. Ancak iki ana yargı bağlaçla birleştiği için, bu seçenek cümlenin genel yapısını tam olarak açıklamaz.
- C) Birden fazla yargı bildirdiğinden sıralı cümledir
- Cümle birden fazla yargı bildirse de, sıralı cümleler virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlanır. Bu cümlede ise "ve" bağlacı kullanıldığı için sıralı cümle değildir.
- D) Tek yargı bildirdiğinden basit cümledir
- Yukarıda da belirttiğimiz gibi, cümlede "sever" ve "yapar" olmak üzere iki ayrı yüklem ve dolayısıyla iki ayrı yargı bulunmaktadır. Bu nedenle basit cümle olamaz.
- Sonuç:
- Cümle, iki ayrı yargıyı (iki basit cümleyi) "ve" bağlacı ile birleştirdiği için en doğru açıklama A seçeneğinde verilmiştir. Bu tür cümlelere "bağlı cümle" denir.
Cevap A seçeneğidir.
