İslamiyet öncesi Türk şiiri (Koşuk, Sagu) Test 1

İslamiyet öncesi Türk edebiyatında koşuk ve sagu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Her ikisi de anonim ürünlerdir
B) Her ikisi de hece ölçüsüyle yazılmıştır
C) Her ikisi de yazılı değil sözlü edebiyat ürünleridir
D) Her ikisi de İslamiyet'ten sonra tamamen unutulmuştur

Sevgili öğrenciler, bu soruda İslamiyet öncesi Türk edebiyatının önemli ürünleri olan koşuk ve sagu hakkında verilen ifadeleri değerlendireceğiz. Hangi ifadenin yanlış olduğunu bulmak için her seçeneği dikkatlice inceleyelim.

• A) Her ikisi de anonim ürünlerdir

  İslamiyet öncesi Türk edebiyatı, yazılı kültürden çok sözlü kültüre dayanır. Bu dönemde şiirler (koşuklar ve sagular dahil) ozanlar, şamanlar veya kamlar tarafından söylenir, ancak bu ürünlerin belirli bir yazarı genellikle bilinmezdi. Nesilden nesile aktarılırken değişikliklere uğrayabilirlerdi. Bu nedenle, hem koşuklar hem de sagular anonim (yazarı belli olmayan) ürünlerdir. Bu ifade doğrudur.

• B) Her ikisi de hece ölçüsüyle yazılmıştır

  İslamiyet öncesi Türk edebiyatının en belirgin özelliklerinden biri, şiirlerde hece ölçüsünün kullanılmasıdır. Türkçenin doğal yapısına uygun olan hece ölçüsü, bu dönemdeki koşuklarda ve sagularda da ana ölçü birimiydi. Örneğin, 7'li, 8'li veya 11'li hece ölçüsü kalıpları sıkça kullanılırdı. Bu ifade doğrudur.

• C) Her ikisi de yazılı değil sözlü edebiyat ürünleridir

  Yukarıda da belirttiğimiz gibi, İslamiyet öncesi Türk edebiyatı büyük ölçüde sözlü geleneğe dayanır. Koşuklar sığır (av törenleri) ve şölenlerde, sagular ise yuğ (cenaze törenleri) adı verilen törenlerde kopuz eşliğinde söylenirdi. Bu ürünler, yazıya geçirilmeden nesilden nesile aktarılırdı. Yazılı edebiyat ürünleri, Türklerin İslamiyet'i kabulünden sonra Arap harfleriyle yazılmaya başlanan eserlerle ortaya çıkmıştır. Bu ifade doğrudur.

• D) Her ikisi de İslamiyet'ten sonra tamamen unutulmuştur

  Bu ifade yanlıştır. İslamiyet'in kabulüyle birlikte Türk edebiyatında büyük bir değişim yaşanmış olsa da, İslamiyet öncesi dönemdeki edebi türler tamamen ortadan kalkmamış, farklı isimler ve biçimler altında varlıklarını sürdürmüşlerdir. Koşuklar, halk edebiyatında "koşma" adını alarak devam etmiştir. Sagular ise, halk edebiyatında "ağıt" ve Divan edebiyatında "mersiye" adıyla yaşatılmıştır. Yani, bu türler tamamen unutulmak yerine, yeni kültürel ve dini etkilerle dönüşerek varlıklarını sürdürmüşlerdir. Bu ifade yanlıştır.

Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.