Akraba evliliklerinin yaygın olduğu toplumlarda aşağıdaki durumlardan hangisinin gözlenmesi beklenir?
A) Baskın genlerle taşınan hastalıkların tamamen ortadan kalkması
B) Popülasyonun genetik çeşitliliğinin korunması
C) Çekinik genetik hastalıkların görülme sıklığının artması
D) Mutasyon oranlarında belirgin azalma
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, akraba evliliklerinin genetik sonuçları üzerine düşünmemiz isteniyor. Akraba evlilikleri, genetik benzerliği olan bireylerin evlenmesi anlamına gelir ve bu durumun popülasyonun genetik yapısı üzerindeki etkileri önemlidir. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
-
A) Baskın genlerle taşınan hastalıkların tamamen ortadan kalkması: Bu ifade doğru değildir. Baskın genlerle taşınan hastalıklar, genin tek bir kopyasının bile bulunması durumunda ortaya çıkar. Akraba evlilikleri, bu tür hastalıkların görülme sıklığını doğrudan ve belirgin bir şekilde etkilemez. Bir hastalığın tamamen ortadan kalkması için çok daha karmaşık genetik ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesi gerekir.
-
B) Popülasyonun genetik çeşitliliğinin korunması: Bu ifade de yanlıştır. Akraba evlilikleri, genetik çeşitliliği korumak yerine, popülasyon içindeki belirli genlerin homozigot (aynı iki gen kopyası) olma olasılığını artırarak genetik çeşitliliğin azalmasına yol açabilir. Bu durum, gen havuzunun daralmasına ve bazı genetik varyasyonların kaybolmasına neden olabilir.
-
C) Çekinik genetik hastalıkların görülme sıklığının artması: Bu ifade doğrudur. Her insanda, genellikle hastalık taşımayan baskın bir genle eşleştiği için ortaya çıkmayan bazı çekinik hastalık genleri (taşıyıcılık durumu) bulunabilir. Akraba evliliklerinde, ortak atalardan gelen aynı çekinik genlerin iki bireyde de bulunma olasılığı artar. Eğer evlenen çiftin her ikisi de aynı çekinik hastalığın taşıyıcısı ise, çocuklarının bu hastalığı iki çekinik geni de alarak ortaya çıkarma (homozigot olma) olasılığı önemli ölçüde yükselir. Bu durum, toplumda çekinik genetik hastalıkların görülme sıklığının artmasına neden olur.
-
D) Mutasyon oranlarında belirgin azalma: Bu ifade de yanlıştır. Mutasyon oranları, genetik materyaldeki ani ve kalıcı değişikliklerin sıklığını ifade eder. Bu oranlar genellikle çevresel faktörler (radyasyon, kimyasallar) veya hücre içi mekanizmalar tarafından belirlenir ve evlilik modellerinden bağımsızdır. Akraba evliliklerinin mutasyon oranlarını belirgin bir şekilde azaltması beklenmez.
Bu açıklamalar ışığında, akraba evliliklerinin en belirgin genetik sonucunun çekinik genetik hastalıkların görülme sıklığının artması olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
