Çelişik önermeler (A-O, E-I) Test 1

"Bütün bilimsel teoriler test edilebilir değildir." önermesinin çelişiği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bazı bilimsel teoriler test edilebilir değildir.
B) Hiçbir bilimsel teori test edilebilir değildir.
C) Bazı bilimsel teoriler test edilebilirdir.
D) Bütün bilimsel teoriler test edilebilirdir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, mantıkta önemli bir kavram olan "çelişik önerme" konusunu ele alacağız. Bir önermenin çelişiğini bulmak, hem nicelik (miktar) hem de nitelik (olumluluk/olumsuzluk) bakımından o önermenin tam zıttını bulmak demektir. Gelin, adım adım bu soruyu çözelim.

• 1. Orijinal Önermeyi Anlayalım:

  Soruda verilen önerme: "Bütün bilimsel teoriler test edilebilir değildir."

  Bu önermeyi daha açık bir şekilde ifade edebiliriz: "Hiçbir bilimsel teori test edilebilir değildir." veya "Her bilimsel teori test edilemezdir."

  Bu tür önermeler, mantıkta "Tümel Olumsuz" önerme olarak adlandırılır. Yani, bir grubun (bütün bilimsel teoriler) hiçbir üyesinin belirli bir özelliğe (test edilebilir olmak) sahip olmadığını belirtir.

• 2. Çelişik Önermenin Özelliklerini Belirleyelim:

  Bir önermenin çelişiği, hem nicelik hem de nitelik bakımından orijinal önermenin tam zıttı olmalıdır.

  • Nicelik (Miktar): Orijinal önermemiz "tümel" (bütün/hiçbir) olduğu için, çelişiği "tikel" (bazı) olmalıdır.
  • Nitelik (Olumluluk/Olumsuzluk): Orijinal önermemiz "olumsuz" (değildir) olduğu için, çelişiği "olumlu" (-dir) olmalıdır.

  Yani, "Tümel Olumsuz" bir önermenin çelişiği, "Tikel Olumlu" bir önerme olmalıdır.

• 3. Çelişik Önermeyi Oluşturalım:

  Şimdi bu özellikleri orijinal önermemize uygulayarak çelişiğini bulalım:

  • Orijinal: "Bütün bilimsel teoriler test edilebilir değildir." (Tümel Olumsuz)
  • Çelişiği: Niceliği tümelden tikele, niteliği olumsuzdan olumluya çevirerek: "Bazı bilimsel teoriler test edilebilirdir." (Tikel Olumlu)
• 4. Seçenekleri Değerlendirelim:

  Bulduğumuz çelişik önermeyi seçeneklerle karşılaştıralım:

  • A) Bazı bilimsel teoriler test edilebilir değildir. (Tikel Olumsuz) - Bu, orijinal önermenin alt karşıtıdır, çelişiği değildir.
  • B) Hiçbir bilimsel teori test edilebilir değildir. (Tümel Olumsuz) - Bu, orijinal önermenin kendisidir.
  • C) Bazı bilimsel teoriler test edilebilirdir. (Tikel Olumlu) - Bu, bizim bulduğumuz çelişik önermedir. Hem nicelik hem de nitelik bakımından orijinal önermenin zıttıdır.
  • D) Bütün bilimsel teoriler test edilebilirdir. (Tümel Olumlu) - Bu, orijinal önermenin karşıtıdır (contrary), çelişiği değildir.

Bu adımları takip ettiğimizde, doğru cevabın C seçeneği olduğunu açıkça görüyoruz.

Cevap C seçeneğidir.