Çelişik önermeler (A-O, E-I) Test 1

"Bazı ağaçlar meyve vermez." (O tipi) önermesinin çelişiği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hiçbir ağaç meyve vermez.
B) Tüm ağaçlar meyve verir.
C) Bazı ağaçlar meyve verir.
D) Hiçbir ağaç meyve vermez değildir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, mantıkta önermeler arasındaki ilişkilerden biri olan "çelişik" (contradictory) kavramını anlamamız ve doğru uygulamamız gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:

• Verilen Önermeyi Tanımlama:

  Soruda verilen önerme "Bazı ağaçlar meyve vermez." şeklindedir. Bu önerme, mantıkta "O tipi" (Tikel Olumsuz) bir önermedir. Yani, öznenin (ağaçlar) tamamını değil, bir kısmını kapsar ve yüklemi (meyve verme) olumsuzlar.

• Çelişik (Contradictory) İlişkisini Anlama:

  İki önermenin çelişik olması demek, bu iki önermenin aynı anda hem doğru hem de aynı anda hem yanlış olamayacağı anlamına gelir. Biri doğruysa diğeri kesinlikle yanlıştır, biri yanlışsa diğeri kesinlikle doğrudur. Mantıkta "Karşıtlık Karesi"ne göre belirli çelişik ilişkiler vardır:

  • A tipi (Tümel Olumlu) ile O tipi (Tikel Olumsuz) önermeler çelişiktir.
  • E tipi (Tümel Olumsuz) ile I tipi (Tikel Olumlu) önermeler çelişiktir.
• Çelişik Önermeyi Bulma:

  Bizim önermemiz "O tipi" (Bazı ağaçlar meyve vermez) olduğuna göre, bunun çelişiği "A tipi" (Tümel Olumlu) bir önerme olmalıdır. A tipi bir önerme, öznenin tamamını kapsar ve yüklemi olumlar.

  • Orijinal önermenin öznesi: "ağaçlar"
  • Orijinal önermenin yüklemi: "meyve veren"
  • Bu durumda, "ağaçlar" öznesini ve "meyve veren" yüklemini kullanarak oluşturacağımız A tipi önerme, "Tüm ağaçlar meyve verir." şeklinde olacaktır.
• Seçenekleri Değerlendirme:
  • A) Hiçbir ağaç meyve vermez. (E tipi) - Bu, O tipinin çelişiği değildir.
  • B) Tüm ağaçlar meyve verir. (A tipi) - Bu, bizim bulduğumuz A tipi önermedir ve O tipinin çelişiğidir.
  • C) Bazı ağaçlar meyve verir. (I tipi) - Bu, O tipinin çelişiği değildir.
  • D) Hiçbir ağaç meyve vermez değildir. (Bu ifade, "Hiçbir ağaç meyve vermez" önermesinin olumsuzu demektir, yani "Bazı ağaçlar meyve verir" (I tipi) anlamına gelir.) - Bu da O tipinin çelişiği değildir.

Bu analizler sonucunda, "Bazı ağaçlar meyve vermez." (O tipi) önermesinin çelişiği "Tüm ağaçlar meyve verir." (A tipi) önermesidir.

Cevap B seçeneğidir.