Yeryüzündeki başlıca orojenez dönemleri ve oluşturdukları dağlar eşleştirildiğinde hangisi yanlıştır?
A) Kaledoniyen - İskoçya Dağları
B) Hersiniyen - Ural Dağları
C) Alp - And Dağları
D) Alp - Himalaya Dağları
Yeryüzünde dağların oluşumuna neden olan büyük yer kabuğu hareketlerine orojenez (dağ oluşumu) denir. Jeolojik zamanlar boyunca farklı dönemlerde meydana gelen bu orojenezler, farklı dağ sistemlerinin oluşmasına yol açmıştır. Soru, başlıca orojenez dönemleri ile bu dönemlerde oluşan dağların eşleştirilmesini ve yanlış olanı bulmamızı istiyor.
- A) Kaledoniyen - İskoçya Dağları: Kaledoniyen orojenezi, Paleozoik zamanın erken dönemlerinde (yaklaşık 490-390 milyon yıl önce) meydana gelmiş önemli bir dağ oluşum hareketidir. Bu orojenez sonucunda İskandinav Dağları, İskoçya Dağları ve Kuzey Amerika'daki Appalaşlar'ın kuzey kısımları gibi dağlar oluşmuştur. Bu eşleştirme doğrudur.
- B) Hersiniyen - Ural Dağları: Hersiniyen (veya Variskan) orojenezi, Paleozoik zamanın geç dönemlerinde (yaklaşık 390-250 milyon yıl önce) meydana gelmiştir. Bu orojenez sonucunda Ural Dağları, Orta Avrupa'daki birçok dağ (Harz, Ren Masifi vb.) ve Appalaşlar'ın güney kısımları gibi dağlar oluşmuştur. Bu eşleştirme de doğrudur.
- D) Alp - Himalaya Dağları: Alp orojenezi, Mezozoik zamanın sonlarından başlayıp Senozoik zaman boyunca devam eden ve günümüzde de etkileri süren en genç ve en büyük dağ oluşum hareketidir. Bu orojenez sonucunda Avrupa'daki Alpler, Asya'daki Himalayalar, Kafkaslar, Toroslar gibi dağlar oluşmuştur. Bu eşleştirme doğrudur.
- C) Alp - And Dağları: And Dağları, Güney Amerika'nın batısında yer alan ve dünyanın en uzun sıradağlarından biridir. Bu dağlar da Alp orojenezi ile aynı jeolojik dönemde, yani Senozoik zaman boyunca oluşmuştur. Ancak, Alp orojenezi terimi genellikle Avrasya ve Afrika levhalarının çarpışmasıyla oluşan Alp-Himalaya kıvrım sistemini ifade etmek için kullanılırken, And Dağları daha çok Pasifik levhasının Güney Amerika levhasının altına dalması (okyanusal-kıtasal yitim) sonucu oluşmuştur. Her ne kadar her ikisi de "genç dağlar" kategorisinde ve Senozoik dönemde oluşmuş olsa da, "Alp orojenezi" terimi bazen daha dar bir coğrafi ve tektonik anlamda, yani kıta-kıta çarpışmasıyla oluşan Tethys kuşağı dağları için kullanılır. Bu ayrım gözetildiğinde, And Dağları'nın oluşum mekanizması ve konumu itibarıyla Alp orojenezinin "çekirdek" tanımından farklı bir süreç olduğu kabul edilebilir. Bu nedenle, bu eşleştirme, Alp orojenezinin daha dar bir tanımı dikkate alındığında yanlış kabul edilebilir.
Cevap C seçeneğidir.
