Fiilimsiler (Eylemsiler) nedir Test 1

🎓 Fiilimsiler (Eylemsiler) nedir Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, "Fiilimsiler (Eylemsiler) nedir Test 1" testinde karşılaşabileceğin temel konuları, sade ve anlaşılır bir dille özetlemektedir. Fiilimsilerin tanımını, çeşitlerini ve özelliklerini kolayca kavramana yardımcı olacak.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler) Nedir?

Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiilin tüm özelliklerini taşımayan, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan özel kelimelerdir. Fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulurlar.

• Fiilimsiler, fiil gibi çekimlenmezler (şahıs ve kip ekleri almazlar).
• Olumsuz yapılabilirler (olumsuzluk eki -ma/-me alabilirler).
• Yan cümle kurarak temel cümlenin anlamını tamamlarlar.
• Üç ana gruba ayrılırlar: İsim-Fiiller, Sıfat-Fiiller ve Zarf-Fiiller.

💡 İpucu: Fiilimsiler, cümlede bir eylemi ifade ederken, o eylemi bir isim, sıfat ya da zarf gibi kullanmamızı sağlarlar. Örneğin, "koşmak" bir fiilimsi iken, "koşuyor" bir fiildir.

📝 İsim-Fiiller (Mastar)

İsim-fiiller, fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümle içinde bir isim gibi kullanan eklerdir. Eylemin adını bildirirler.

• Ekleri: -ma / -me, -ış / -iş / -uş / -üş, -mak / -mek
• Örnekler:
  • Gülmek sana çok yakışıyor. (Eylemin adı)
  • Onun gelişi hepimizi sevindirdi. (Eylemin adı)
  • Kitap okumayı çok severim. (Eylemin adı)

⚠️ Dikkat: İsim-fiil eki olan "-ma/-me" ile olumsuzluk eki olan "-ma/-me" karıştırılmamalıdır.
Örnek: "Buraya gelmesi iyi oldu." (İsim-fiil) / "Buraya gelme." (Olumsuzluk eki, emir kipi)

💡 İpucu: Bazı isim-fiiller zamanla kalıplaşarak bir varlığın veya kavramın adı haline gelebilir ve fiilimsi özelliğini kaybeder. Bunlara "kalıcı ad" denir.
Örnek: "Dondurma", "Çakmak", "Dolma", "Yemek"

📝 Sıfat-Fiiller (Ortaç)

Sıfat-fiiller, fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümle içinde bir sıfat gibi kullanan eklerdir. Genellikle kendilerinden sonra gelen bir ismi nitelerler.

• Ekleri: -an / -en, -ası / -esi, -mez / -maz, -ar / -er / -ır / -ir / -ur / -ür, -dik / -dık / -duk / -dük / -tiği / -tığı / -tuğu / -tüğü, -ecek / -acak, -miş / -mış / -muş / -müş (Kodlama: Anası mezar dikecekmiş)
• Örnekler:
  • Koşan adam yoruldu. (Hangi adam? Koşan adam)
  • Görülmedik olaylar yaşandı. (Nasıl olaylar? Görülmedik olaylar)
  • Yazılacak mektuplar var. (Hangi mektuplar? Yazılacak mektuplar)
  • Pişmiş aş soğuk yenmez. (Nasıl aş? Pişmiş aş)

⚠️ Dikkat: Sıfat-fiil ekleri, zaman (kip) ekleriyle karıştırılmamalıdır.
Örnek: "Koşar adım geldi." (Sıfat-fiil) / "Her sabah koşar." (Geniş zaman kipi)

💡 İpucu: Sıfat-fiiller bazen niteledikleri isim düşerek ismin yerini tutabilirler. Bu duruma "adlaşmış sıfat-fiil" denir.
Örnek: "Gelenler otursun." (Gelen insanlar otursun.)

📝 Zarf-Fiiller (Bağ-Fiil / Ulaç)

Zarf-fiiller, fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümle içinde bir zarf gibi kullanan eklerdir. Yüklemi durum veya zaman yönünden tamamlarlar.

• Ekleri (en sık kullanılanlar): -ken, -alı / -eli, -madan / -meden, -ince / -ınca / -unca / -ünce, -ip / -ıp / -up / -üp, -arak / -erek, -dıkça / -dikçe / -dukça / -dükçe, -r...mez / -r...maz, -e...e / -a...a, -casına / -cesine, -maksızın / -meksizin, -dığında / -diğinde ve daha fazlası.
• Örnekler:
  • Gülerek içeri girdi. (Nasıl girdi? Gülerek - Durum zarfı)
  • Ders çalışırken uyuyakalmış. (Ne zaman uyuyakalmış? Ders çalışırken - Zaman zarfı)
  • Eve gelir gelmez yattı. (Ne zaman yattı? Gelir gelmez - Zaman zarfı)
  • Konuşmadan dinledi. (Nasıl dinledi? Konuşmadan - Durum zarfı)

💡 İpucu: Zarf-fiiller cümleye genellikle "nasıl?" (durum) veya "ne zaman?" (zaman) sorularına cevap vererek bağlanır. Bu soruları yükleme sorarak zarf-fiili kolayca bulabilirsin.