Bir kişinin fobisinden kurtulmak için sistematik duyarsızlaştırma terapisi görmesi ve korkusunu aşmayı öğrenmesi hangi öğrenme türüne dayanır?
A) Bilişsel öğrenme
B) Klasik koşullanma
C) Edimsel koşullanma
D) Gözlem yoluyla öğrenme
Sevgili öğrenciler, bu soru, psikolojideki öğrenme türlerini ve terapi yöntemleriyle ilişkisini anlamamızı istiyor. Sistematik duyarsızlaştırma, fobilerden kurtulmak için kullanılan etkili bir terapi yöntemidir. Şimdi bu yöntemin hangi öğrenme türüne dayandığını adım adım inceleyelim:
- Sistematik Duyarsızlaştırma Nedir? Bu terapi, bir kişinin korktuğu durumu veya nesneyi (fobik uyaranı) kademeli olarak ve rahatlama teknikleriyle birlikte deneyimleyerek korkusunu azaltmayı hedefler. Amaç, korku tepkisini (anksiyete) rahatlama tepkisiyle değiştirmektir.
- Fobiler Nasıl Oluşur? Çoğu fobi, aslında bir tür öğrenilmiş tepkidir. Örneğin, bir kişi küçükken bir köpek tarafından ısırıldıysa, köpek (önceden nötr bir uyaran) artık korkuyla (koşullu tepki) ilişkilendirilir. Bu durum, klasik koşullanma ile açıklanır.
- Klasik Koşullanma ve Fobilerin Mekanizması - 1: Başlangıçta, köpek ısırması gibi travmatik bir olay (koşulsuz uyaran - UCS) doğal olarak korku (koşulsuz tepki - UCR) yaratır.
- Klasik Koşullanma ve Fobilerin Mekanizması - 2: Bu olay sırasında veya sonrasında köpek (nötr uyaran), korkuyla (UCR) eşleşir.
- Klasik Koşullanma ve Fobilerin Mekanizması - 3: Zamanla, köpek (artık koşullu uyaran - CS) tek başına bile korku (koşullu tepki - CR) yaratmaya başlar. İşte fobi budur.
- Sistematik Duyarsızlaştırma Nasıl Çalışır? Terapi, bu koşullanmayı tersine çevirmeyi amaçlar. Korkulan uyaran (köpek) ile rahatlama (yeni bir koşulsuz tepki) eşleştirilir. Kişi, korktuğu duruma (köpek resimleri, uzaktan köpek görmek vb.) adım adım maruz kalırken derin nefes alma veya kas gevşetme gibi rahatlama tekniklerini uygular. Bu süreçte, korku tepkisi yavaş yavaş sönümlenir ve yerini rahatlama tepkisine bırakır. Bu, "karşı koşullanma" olarak da bilinir.
- Diğer Seçenekler Neden Doğru Değil - A) Bilişsel öğrenme: Daha çok düşünme, anlama, problem çözme gibi zihinsel süreçlerle ilgilidir. Sistematik duyarsızlaştırmanın temelinde duygusal tepkinin doğrudan değiştirilmesi yatar.
- Diğer Seçenekler Neden Doğru Değil - C) Edimsel koşullanma: Davranışların sonuçlarına (ödül veya ceza) bağlı olarak öğrenilmesini ifade eder. Fobiler genellikle istemsiz duygusal tepkilerdir ve bu terapide davranışın sonuçları değil, uyaran-tepki ilişkisi değiştirilir.
- Diğer Seçenekler Neden Doğru Değil - D) Gözlem yoluyla öğrenme: Başkalarını izleyerek ve taklit ederek öğrenmeyi içerir. Sistematik duyarsızlaştırma, kişinin kendi deneyimi ve doğrudan maruz kalması üzerine kuruludur.
Bu nedenle, sistematik duyarsızlaştırma terapisinin temelinde, korku tepkisinin koşullu bir uyaranla ilişkilendirilmesi ve bu ilişkinin rahatlama ile yeniden koşullandırılması yatan klasik koşullanma ilkeleri bulunur.
Cevap B seçeneğidir.
