Sınıfında sürekli sözlü sınavlarda başarısız olan ve öğretmeninin olumsuz geri bildirimleriyle karşılaşan bir öğrenci, artık derslere katılmamakta ve ödevlerini yapmamaktadır.
Bu durum öğrenilmiş çaresizlikle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrular?
A) Öğrenilmiş çaresizlik yalnızca hayvanlarda gözlemlenir
B) Öğrenilmiş çaresizlik kalıtsal bir özelliktir
C) Öğrenilmiş çaresizlik geçici bir durumdur
D) Öğrenilmiş çaresizlik motivasyonu olumsuz etkiler
E) Öğrenilmiş çaresizlik yalnızca akademik başarıyı etkiler
Sevgili öğrenciler, bu soru öğrenilmiş çaresizlik kavramını ve günlük hayattaki etkilerini anlamamız için harika bir fırsat sunuyor. Gelin, bu durumu adım adım inceleyelim:
- Öğrenilmiş Çaresizlik Nedir?
Öğrenilmiş çaresizlik, bir bireyin, olumsuz bir durum karşısında ne yaparsa yapsın sonucu değiştiremeyeceğine inanması ve bu inanç yüzünden çaba göstermeyi bırakması durumudur. Yani, kişi kontrolün kendisinde olmadığını düşünür ve pasifleşir.
- Senaryoyu İnceleyelim:
Sınıfımızdaki öğrenci, sürekli sözlü sınavlarda başarısız oluyor ve öğretmeninden olumsuz geri bildirimler alıyor. Başlangıçta belki çabaladı ama sonuç değişmeyince, "Ne yaparsam yapayım başarılı olamayacağım" düşüncesine kapılıyor. Bu düşünce onu derslere katılmaktan ve ödevlerini yapmaktan alıkoyuyor. Bu, öğrenilmiş çaresizliğin tipik bir göstergesidir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Öğrenilmiş çaresizlik yalnızca hayvanlarda gözlemlenir: Bu yargı doğru değildir. Öğrenilmiş çaresizlik kavramı ilk olarak hayvan deneyleriyle ortaya konulsa da, insanlar üzerinde de yaygın olarak gözlemlenen ve psikolojide önemli bir yer tutan bir durumdur. Senaryodaki öğrenci de bunun bir örneğidir.
- B) Öğrenilmiş çaresizlik kalıtsal bir özelliktir: Bu yargı da yanlıştır. Öğrenilmiş çaresizlik, genetik yollarla aktarılan kalıtsal bir özellik değil, yaşanılan deneyimler sonucunda öğrenilen bir davranış biçimi ve düşünce yapısıdır.
- C) Öğrenilmiş çaresizlik geçici bir durumdur: Öğrenilmiş çaresizlik, kendiliğinden kolayca ortadan kalkan geçici bir durum değildir. Bireyin inançlarını ve davranışlarını değiştirmesi için bilinçli çaba, destek ve yeni deneyimler gerekebilir. Senaryodaki öğrencinin durumu, bu çaresizliğin kalıcı bir etki yarattığını gösteriyor.
- D) Öğrenilmiş çaresizlik motivasyonu olumsuz etkiler: Bu yargı, senaryodaki durumu en iyi açıklayan seçenektir. Öğrenci, başarısızlıklar ve olumsuz geri bildirimler sonucunda "ne yaparsam yapayım değişmeyecek" inancına kapıldığı için derslere katılmayı ve ödev yapmayı bırakmıştır. Bu durum, öğrencinin derse karşı olan motivasyonunun tamamen kaybolduğunu veya ciddi şekilde azaldığını gösterir. Öğrenilmiş çaresizlik, bireyin çaba gösterme isteğini, yani motivasyonunu doğrudan ve olumsuz bir şekilde etkiler.
- E) Öğrenilmiş çaresizlik yalnızca akademik başarıyı etkiler: Bu yargı da doğru değildir. Öğrenilmiş çaresizlik, akademik başarı dışında sosyal ilişkiler, kişisel hedefler, spor veya iş hayatı gibi hayatın birçok farklı alanında da bireyin motivasyonunu ve performansını olumsuz etkileyebilir.
Gördüğümüz gibi, öğrencinin derslere katılmayı ve ödev yapmayı bırakması, yaşadığı öğrenilmiş çaresizliğin bir sonucu olarak motivasyonunun düşmesinden kaynaklanmaktadır. Bu durum, biz öğretmenler için de öğrencilerimize destek olmanın ve onlara başarı deneyimleri yaşatmanın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
Cevap D seçeneğidir.
