Bir kişinin mükellef olabilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisi zorunlu değildir?
A) Müslüman olmak
B) Akıllı olmak
C) Ergenlik çağına girmiş olmak
D) Ekonomik durumunun iyi olması
Sevgili öğrenciler, bu soru İslam dinindeki "mükellefiyet" kavramını anlamamızı istiyor. Mükellef, dinin emir ve yasaklarından sorumlu olan kişiye denir. Yani, Allah'ın buyruklarını yerine getirmekle ve yasaklarından kaçınmakla yükümlü olan kişidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Müslüman olmak: Bu, mükellef olmanın temel şartıdır. İslam dininin emir ve yasakları sadece Müslümanlar için geçerlidir. Bir kişi Müslüman değilse, İslam'ın ibadetlerini yerine getirmekle yükümlü değildir (ancak ahirette Müslüman olmadığı için sorumlu olacaktır). Dolayısıyla, Müslüman olmak zorunludur.
- B) Akıllı olmak: Akıl, sorumluluğun anahtarıdır. Akıl sağlığı yerinde olmayan (deli, bunamış vb.) bir kişi, ne yaptığını idrak edemediği için dini sorumluluklardan muaftır. İslam dini, ancak akıllı olan kişiyi sorumlu tutar. Dolayısıyla, akıllı olmak zorunludur.
- C) Ergenlik çağına girmiş olmak: İslam'da dini sorumluluklar, ergenlik çağına girilmesiyle başlar. Ergenlik çağına gelmemiş çocuklar, ibadetleri öğrenmeleri ve alışmaları için teşvik edilirler ancak yaptıkları hatalardan veya eksiklerden dolayı sorumlu tutulmazlar. Ergenlik çağına girince tam mükellefiyet başlar. Dolayısıyla, ergenlik çağına girmiş olmak zorunludur.
- D) Ekonomik durumunun iyi olması: Bu şart, mükellef olmanın genel bir şartı değildir. Bir kişinin ekonomik durumu iyi olmasa bile, namaz kılmak, oruç tutmak, haramlardan kaçınmak gibi temel dini sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür. Zekat ve Hac gibi bazı ibadetler için ekonomik yeterlilik şartı aranır, ancak bu, kişinin genel olarak mükellef olması için değil, o spesifik ibadeti yerine getirmesi içindir. Yani, fakir bir Müslüman da namaz kılmak, oruç tutmak gibi görevlerden sorumludur. Dolayısıyla, ekonomik durumunun iyi olması mükellef olmanın zorunlu bir şartı değildir.
Bu açıklamalara göre, bir kişinin dinen sorumlu (mükellef) sayılması için Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına girmiş olması gerekir. Ekonomik durumunun iyi olması ise genel mükellefiyet için zorunlu bir şart değildir.
Cevap D seçeneğidir.
