5. Aşağıdaki tiyatro metni parçalarından hangisinde yay ayraç içindeki ifade bir hareket betimlemesi değildir?
A) (Yerinden fırlayarak) Bu nasıl iş?
B) (Sandalyesine yaslanarak) Belki de haklısın.
C) (Saate bakar) Geç kaldık!
D) (Ses tonu yükselerek) Bunu kabul edemem!
Sevgili öğrenciler, bu soruda tiyatro metinlerinde sıkça karşılaştığımız yay ayraç içindeki ifadelerin ne anlama geldiğini ve özellikle "hareket betimlemesi" kavramını anlamamız gerekiyor. Tiyatro metinlerinde yay ayraç içindeki ifadeler, karakterin sahnedeki hareketlerini, mimiklerini, ses tonunu veya ruh halini belirtmek için kullanılır. Soru bizden, bu ifadelerden hangisinin bir hareket betimlemesi olmadığını bulmamızı istiyor.
- Öncelikle "hareket betimlemesi" ne anlama geliyor, bunu düşünelim. Hareket betimlemesi, bir karakterin fiziksel olarak yaptığı eylemleri, yani vücuduyla gerçekleştirdiği bir eylemi ifade eder. Örneğin, koşmak, oturmak, kalkmak, bakmak gibi eylemler birer harekettir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) (Yerinden fırlayarak) Bu nasıl iş? Burada "yerinden fırlayarak" ifadesi, karakterin oturduğu veya durduğu yerden aniden kalkma eylemini, yani fiziksel bir hareketini anlatır. Bu bir hareket betimlemesidir.
- B) (Sandalyesine yaslanarak) Belki de haklısın. "Sandalyesine yaslanarak" ifadesi, karakterin fiziksel olarak sandalyesine doğru bir pozisyon almasını, yani vücuduyla yaptığı bir eylemi belirtir. Bu da bir hareket betimlemesidir.
- C) (Saate bakar) Geç kaldık! "Saate bakar" ifadesi, karakterin gözleriyle saate doğru yönelmesini, yani fiziksel olarak bir nesneye bakma eylemini anlatır. Bu da açıkça bir hareket betimlemesidir.
- D) (Ses tonu yükselerek) Bunu kabul edemem! Burada "ses tonu yükselerek" ifadesi, karakterin fiziksel bir hareketini değil, konuşma biçimindeki bir değişikliği, yani sesinin şiddetindeki artışı ifade eder. Bu, bir ses betimlemesidir, bir hareket betimlemesi değildir. Karakterin vücuduyla yaptığı bir eylemden bahsetmez.
Bu durumda, D seçeneğindeki ifade karakterin fiziksel bir hareketini değil, sesinin özelliğini betimlediği için doğru cevaptır.
Cevap D seçeneğidir.
