Ahmet, matematik dersinde arkadaşına notlarını göstermediği için öğretmeni tarafından "Bencil davranıyorsun" diyerek sınıf önünde utandırılmıştır.
Bu uygulama 1. tip ceza kapsamında değerlendirildiğinde, öğretmenin kullandığı ceza türü aşağıdakilerden hangisidir?
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir öğretmenin uyguladığı ceza türünü ve bunun hangi ceza kategorisine girdiğini anlamaya çalışacağız. Adım adım ilerleyelim:
Soruyu Anlayalım: Ahmet, arkadaşına notlarını göstermediği için öğretmeni tarafından "Bencil davranıyorsun" denilerek sınıf önünde utandırılmıştır. Bu durumun 1. tip ceza olduğu belirtilmiş ve bizden öğretmenin kullandığı ceza türünü bulmamız isteniyor.
1. Tip Ceza Nedir? 1. tip ceza, istenmeyen bir davranışın sıklığını azaltmak amacıyla ortama itici (aversif) bir uyarıcının eklenmesi veya sunulmasıdır. Yani, öğrencinin hoşuna gitmeyen, rahatsız edici bir durumla karşılaştırılmasıdır. Örneğin, bir öğrencinin gürültü yapması üzerine öğretmenin ona sert bir şekilde "Sessiz ol!" demesi, ortama itici bir ses uyarıcısı eklemektir ve 1. tip cezadır.
Seçenekleri İnceleyelim:
A) Mola: Mola (Time-out), öğrencinin pekiştireçlerin olduğu ortamdan kısa süreliğine uzaklaştırılmasıdır. Bu, 2. tip ceza (ortamdan hoş bir uyarıcının çıkarılması) kapsamına girer. Ahmet'in durumunda ortamdan uzaklaştırma değil, ortama rahatsız edici bir uyarıcı (sözel utandırma) eklenmiştir. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
B) Davranışın bedelini ödetme: Bu ceza türünde, öğrencinin yaptığı yanlış davranışın neden olduğu zararı telafi etmesi istenir (örneğin, kırdığı şeyi tamir etmesi veya parasını ödemesi). Ahmet'e böyle bir telafi görevi verilmemiştir. Bu nedenle B seçeneği doğru değildir.
C) Onarıcı etkinlik: Onarıcı etkinlikler, yapılan hatanın sonuçlarını düzeltmeye, ilişkileri onarmaya ve öğrencinin sorumluluk almasını sağlamaya odaklanır. Genellikle diyalog ve problem çözme içerir. Öğretmenin Ahmet'i sınıf önünde utandırması, onarıcı bir etkinlikten ziyade doğrudan bir cezalandırma biçimidir. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
D) Sözel azarlama: Sözel azarlama, istenmeyen bir davranışı durdurmak veya azaltmak amacıyla öğrenciye sözlü olarak eleştiri, uyarı veya kınama yöneltmektir. Öğretmenin Ahmet'e "Bencil davranıyorsun" diyerek onu sınıf önünde utandırması, tam da sözel bir azarlama ve kınama eylemidir. Bu, öğrenci için itici bir uyarıcıdır ve 1. tip ceza tanımına uyar.
Sonuç: Öğretmenin Ahmet'i sınıf önünde sözlü olarak utandırması ve eleştirmesi, 1. tip ceza kapsamında değerlendirilen "sözel azarlama" türüne girmektedir. Bu, istenmeyen bir davranışın ardından ortama hoş olmayan bir sözel uyarıcının eklenmesi durumudur.
Cevap D seçeneğidir.
