Piaget'nin kuramına göre, bir çocuğun aynı miktardaki hamurun şeklini değiştirdiğinde miktarının değişmediğini anlaması hangi kavramın kazanıldığını gösterir?
A) Odaklanma
B) Tersine çevrilebilirlik
C) Korunum
D) Benmerkezcilik
Soru, Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramındaki temel kavramlardan birini ele almaktadır. Bir çocuğun, bir nesnenin görünümü değişse bile temel özelliklerinin (miktarı, kütlesi, hacmi gibi) aynı kaldığını anlaması hangi bilişsel beceriyi gösterir, bunu anlamamız gerekiyor.
A) Odaklanma (Centration): Bu kavram, çocuğun bir durumun sadece tek bir yönüne odaklanıp diğer önemli yönlerini göz ardı etme eğilimini ifade eder. Örneğin, hamurun sadece uzunluğuna odaklanıp kalınlığını göz ardı etmek gibi. Odaklanma, çocuğun korunum ilkesini anlamasını *engelleyen* bir özelliktir. Dolayısıyla, sorudaki durumun tam tersidir.
B) Tersine Çevrilebilirlik (Reversibility): Bu, bir eylemi zihinsel olarak tersine çevirebilme yeteneğidir. Yani, çocuk hamurun sosis şekline dönüştürüldükten sonra tekrar top şekline getirilebileceğini düşünebiliyorsa, tersine çevrilebilirlik becerisini kullanıyordur. Tersine çevrilebilirlik, korunum kavramının kazanılması için *gerekli* olan önemli bir zihinsel işlemdir, ancak korunumun kendisi değildir; korunum daha geniş bir anlayıştır.
D) Benmerkezcilik (Egocentrism): Benmerkezcilik, çocuğun dünyayı sadece kendi bakış açısından görme ve başkalarının farklı bakış açılarına sahip olabileceğini anlayamama durumudur. Bu kavram, hamurun miktarı ile ilgili senaryoyla doğrudan ilişkili değildir.
C) Korunum (Conservation): Korunum, bir nesnenin görünümü veya şekli değişse bile, kütle, hacim, sayı gibi temel özelliklerinin aynı kaldığını anlama yeteneğidir. Piaget'ye göre, çocuklar bu beceriyi genellikle somut işlemler döneminde (yaklaşık 7-11 yaş) kazanırlar. Soru metnindeki örnekte, çocuk hamurun şekli değişse de miktarının aynı kaldığını anladığında, korunum ilkesini kazanmış demektir. Bu, çocuğun odaklanma eğilimini aşarak birden fazla boyutu aynı anda düşünebildiğini ve tersine çevrilebilirlik becerisini kullanabildiğini gösterir.
