Kurtuluş Savaşı sırasında Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı kazanılan zafer sonrasında imzalanan Gümrü Antlaşması'nın önemi aşağıdakilerden hangisidir?
A) İtilaf Devletleri ile ilk antlaşmadır
B) TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır
C) İstanbul Hükümeti'nin onayladığı ilk antlaşmadır
D) Yunanistan ile imzalanan ilk antlaşmadır
Sevgili öğrenciler, bu soru Kurtuluş Savaşı'mızın önemli dönüm noktalarından biri olan Gümrü Antlaşması'nın tarihsel önemini kavramamızı istiyor. Hadi gelin, bu antlaşmanın neden bu kadar değerli olduğunu adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, Gümrü Antlaşması'nın hangi koşullarda imzalandığını hatırlayalım. Kurtuluş Savaşı sırasında Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı kazanılan büyük bir askeri zaferin ardından, 2 Aralık 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hükümeti ile Ermenistan arasında imzalanmıştır. Bu zafer, Doğu Cephesi Komutanı Kâzım Karabekir Paşa önderliğindeki ordumuzun başarısıydı.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) İtilaf Devletleri ile ilk antlaşmadır: Bu bilgi doğru değildir. Gümrü Antlaşması, Ermenistan ile imzalanmıştır. İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, İtalya gibi) ile yapılan ilk önemli siyasi anlaşma, daha sonraki dönemlerde Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması (1921) ve genel olarak Kurtuluş Savaşı'nı bitiren Mudanya Ateşkes Antlaşması (1922) ve Lozan Barış Antlaşması (1923) gibi anlaşmalardır.
- B) TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır: İşte bu seçenek, Gümrü Antlaşması'nın en temel ve en büyük önemini vurgulamaktadır. TBMM Hükümeti, bu antlaşma ile uluslararası alanda ilk kez bir devlet tarafından (Ermenistan) tanınmış oldu. Bu, yeni kurulan Türk devletinin meşruiyetini ve varlığını uluslararası arenada kabul ettirmesi açısından çok büyük bir adımdı. Ayrıca, Doğu sınırlarımızın büyük ölçüde çizilmesi ve güvence altına alınması da bu antlaşmayla gerçekleşti. Bu durum, TBMM'nin sadece askeri değil, siyasi ve diplomatik alanda da başarılı olabileceğini gösterdi.
- C) İstanbul Hükümeti'nin onayladığı ilk antlaşmadır: Bu bilgi de yanlıştır. Gümrü Antlaşması, Ankara'da kurulan TBMM Hükümeti tarafından imzalanmıştır. O dönemde İstanbul Hükümeti ile TBMM Hükümeti arasında bir iktidar mücadelesi vardı ve İstanbul Hükümeti, TBMM'nin imzaladığı antlaşmaları tanımıyordu.
- D) Yunanistan ile imzalanan ilk antlaşmadır: Bu da doğru değildir. Gümrü Antlaşması Ermenistan ile imzalanmıştır. Yunanistan ile yapılan ilk önemli anlaşma, Kurtuluş Savaşı'nın Batı Cephesi'ndeki zaferlerin ardından imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması'dır.
Görüldüğü gibi, Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alanda attığı ilk sağlam adımdır ve yeni Türk devletinin varlığını dünyaya duyurması açısından hayati bir öneme sahiptir. Bu başarı, diğer cephelerdeki mücadeleler için de büyük bir moral ve motivasyon kaynağı olmuştur.
Cevap B seçeneğidir.
