Sevgili öğrenciler, bu soruda "Çocuklar, ödevlerini kendileri yapmalılar." cümlesindeki "kendileri" sözcüğünün türünü bulacağız. Haydi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, "kendileri" sözcüğünün cümlede hangi görevi üstlendiğini düşünelim. Bu sözcük, ödev yapma eylemini çocukların bizzat, başkasının yardımı olmadan yapması gerektiğini vurguluyor. Bu vurgu, "kendi" sözcüğünün temel işlevidir.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim ve "kendileri" sözcüğünün hangi zamir türüne uyduğunu bulalım:
- A) İşaret zamiri: İşaret zamirleri, varlıkları işaret ederek gösteren zamirlerdir (örneğin: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar). "Kendileri" sözcüğü bir şeyi işaret etmediği için bu seçenek doğru değildir.
- B) Dönüşlülük zamiri: Dönüşlülük zamiri, Türkçede sadece "kendi" sözcüğü ve onun çekimli halleridir (kendim, kendin, kendi, kendimiz, kendiniz, kendileri). Bu zamir, eylemi yapan öznenin bizzat kendisi olduğunu belirtir ve cümleye pekiştirme anlamı katar. "Çocuklar, ödevlerini kendileri yapmalılar." cümlesinde de ödev yapma eylemini çocukların bizzat kendilerinin yapması gerektiğini vurguladığı için "kendileri" sözcüğü tam olarak dönüşlülük zamirinin tanımına uyar.
- C) Kişi zamiri: Kişi zamirleri, varlıkların yerine geçen ve şahıs bildiren zamirlerdir (örneğin: ben, sen, o, biz, siz, onlar). "Kendileri" sözcüğü bir şahsın yerine geçse de, "kendi" kökünden geldiği için kişi zamiri değil, özel bir zamir türü olan dönüşlülük zamiridir. Kişi zamirleri genellikle "kendi" sözcüğü ile pekiştirilir (örneğin: "Ben kendim yaptım.").
- D) Belgisiz zamir: Belgisiz zamirler, varlıkların yerini belli belirsiz tutan zamirlerdir (örneğin: bazısı, kimisi, hepsi, çoğu, biri, falan). "Kendileri" sözcüğü belirli bir anlam taşıdığı ve belirsizlik ifade etmediği için bu seçenek de doğru değildir.
Gördüğümüz gibi, "kendileri" sözcüğü, "kendi" kökünden türemiş ve eylemi yapanın bizzat kendisi olduğunu vurgulayan bir sözcüktür. Bu özellikleriyle dönüşlülük zamirinin tüm niteliklerini taşır.
Cevap B seçeneğidir.
