6. "Gecekondu" kelimesi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Sadece türemiş kelimedirMerhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, kelime yapısı konusundaki bilgimizi ölçüyor. "Gecekondu" kelimesinin hangi tür kelime olduğunu bulmak için adım adım ilerleyelim:
"Gecekondu" kelimesi, "gece" ve "kondu" olmak üzere iki farklı kelimenin birleşmesiyle oluşmuştur. "Gece" bir isimdir, "kondu" ise "konmak" fiilinin geçmiş zaman çekimli halidir.
Türkçede iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturmasına birleşik kelime denir. "Gecekondu" kelimesi de "gece" ve "kondu" kelimelerinin birleşerek "bir gecede, izinsizce yapılmış ev" gibi yeni bir anlam kazanmasıyla oluştuğu için kesinlikle bir birleşik kelimedir.
Türemiş kelime, bir köke veya gövdeye yapım eki (kelimenin anlamını veya türünü değiştiren ek) getirilerek oluşturulan kelimelerdir. "Gecekondu" kelimesindeki "kondu" kısmı, "konmak" fiilinden gelmektedir. "-du" eki normalde bir çekim eki (geçmiş zaman eki) olsa da, bu tür birleşik kelimelerde (isim + fiil birleşimi) fiil kökünün geçmiş zaman çekimli hali, yeni bir isim oluşturmak için kullanılır. Yani, "konmak" fiili, "gece" kelimesiyle birleşerek bir isim (gecekondu) oluştururken, fiilden isme geçiş gibi bir tür değişimi yaşanır. Bu durum, kelimenin yapım eki alarak türemesiyle benzer bir işlev görür ve kelimenin türemiş kabul edilmesine neden olur. Örneğin, "mirasyedi" (miras + yedi) kelimesi de aynı mantıkla hem birleşik hem türemiş kabul edilir.
Yukarıdaki adımları incelediğimizde, "Gecekondu" kelimesi hem iki kelimenin birleşmesiyle oluştuğu için birleşik, hem de fiil kökünün (kon-) bir isim oluşturma sürecine dahil olmasıyla (tür değişimi) türemiş özellik gösterir.
Bu nedenle, "Gecekondu" kelimesi hem türemiş hem de birleşik bir kelimedir.
Cevap C seçeneğidir.
