Bir öğretmen matematik dersinde "kesirler" konusunu anlatırken önce "bütün, yarım, çeyrek" gibi kavramları hatırlatıyor, ardından yeni konuya geçiyor. Bu durum Ausubel'in hangi kavramıyla ilişkilidir?
A) İleriye ket vurma
B) Ön örgütleyici
C) Tümevarım yöntemi
D) Kavram haritası
E) Geriye ket vurma
Sevgili öğrenciler, bu soru, öğrenme psikolojisi alanında önemli bir yere sahip olan David Ausubel'in anlamlı öğrenme teorisiyle ilgilidir. Soruyu adım adım inceleyelim:
- Sorudaki Durumu Anlayalım: Matematik öğretmeni, "kesirler" gibi yeni ve daha karmaşık bir konuya geçmeden önce, öğrencilerin zaten bildiği veya kolayca anlayabileceği "bütün, yarım, çeyrek" gibi temel ve daha genel kavramları hatırlatıyor. Bu, yeni konuya bir köprü kurma çabasıdır.
- Ausubel'in Anlamlı Öğrenme Teorisi: Ausubel'e göre anlamlı öğrenme, yeni bilginin öğrencinin mevcut bilişsel yapısıyla ilişkilendirilmesiyle gerçekleşir. Yani, öğrenci yeni bilgiyi eski bilgileriyle bağdaştırdığında daha kalıcı ve anlamlı bir öğrenme sağlar.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) İleriye ket vurma: Eski öğrenmelerin yeni öğrenmeleri engellemesi durumudur. Öğretmenin yaptığı eylem, öğrenmeyi kolaylaştırmaya yöneliktir, engellemeye değil. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- B) Ön örgütleyici: Ausubel tarafından ortaya atılan bir kavramdır. Yeni öğrenilecek materyale bir köprü görevi gören, daha genel, kapsayıcı ve soyut bilgilerdir. Öğrencinin zihninde yeni bilgiyi yerleştireceği bir çerçeve oluşturur. Öğretmen, "bütün, yarım, çeyrek" gibi kavramları hatırlatarak, "kesirler" konusuna zihinsel bir hazırlık yapıyor ve yeni bilgiyi mevcut bilgiyle ilişkilendirmek için bir zemin hazırlıyor. Bu, tam olarak bir ön örgütleyicinin işlevidir.
- C) Tümevarım yöntemi: Özelden genele doğru ilerleyen bir düşünme ve öğretim yöntemidir. Yani, önce örnekler verilir, sonra genel bir kurala ulaşılır. Sorudaki durumda öğretmen, genel kavramları hatırlatarak konuya giriş yapıyor, özel örneklerden genel kurala gitmiyor. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- D) Kavram haritası: Kavramlar arasındaki ilişkileri görsel olarak gösteren bir araçtır. Öğrenmeyi düzenlemeye yardımcı olsa da, öğretmenin yaptığı eylem doğrudan bir kavram haritası oluşturmak değil, yeni konuya zihinsel bir giriş yapmaktır.
- E) Geriye ket vurma: Yeni öğrenmelerin eski öğrenmeleri engellemesi durumudur. Öğretmenin eylemi, öğrenmeyi destekleyici niteliktedir, eski bilgiyi unutturmaya yönelik değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- Sonuç: Öğretmenin "bütün, yarım, çeyrek" kavramlarını hatırlatarak "kesirler" konusuna giriş yapması, öğrencilerin zihninde yeni konuya bir zemin hazırlamak, mevcut bilgileriyle yeni bilgileri ilişkilendirmelerini sağlamak ve öğrenmeyi kolaylaştırmak amacını taşır. Bu durum, Ausubel'in "ön örgütleyici" kavramıyla birebir örtüşmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
