🎓 Noktalama işaretleri 7. sınıf Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 7. sınıf noktalama işaretleri testinde karşılaşabileceğin temel konuları sade ve anlaşılır bir dille özetlemektedir. Amacımız, bu işaretlerin doğru kullanımını kolayca kavramanı ve testte başarılı olmanı sağlamaktır.
📌 Nokta (.)
Nokta, genellikle bir cümlenin bittiğini veya bazı kısaltmaların tamamlandığını gösteren bir işarettir.
- Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Bugün hava çok güzeldi.
- Bazı kısaltmaların sonuna konur.
Örnek: Dr. (doktor), Mah. (mahalle)
- Sıra sayılarını belirtmek için kullanılır.
Örnek: 7. sınıf, II. Mehmet
- Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı ayırmak için kullanılır.
Örnek: 29.10.1923
- Saat ve dakika arasına konur.
Örnek: Tren 09.15'te kalkacak.
📌 Virgül (,)
Virgül, cümle içinde eş görevli kelimeleri, cümleleri ayırmak veya cümlenin yapısını düzenlemek için kullanılan önemli bir işarettir. Geniş bir kullanım alanına sahiptir.
- Eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılır.
Örnek: Pazardan elma, armut, muz aldık.
- Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: Kapıyı açtı, içeri girdi, bize gülümsedi.
- Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
Örnek: Ayşe, yıllar sonra gördüğü arkadaşına sıkıca sarıldı.
- Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: Annem, hayatımın anlamı, her zaman yanımda.
- Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur.
Örnek: Akşam, yine akşam, yine akşam...
- Hitaplardan sonra kullanılır.
Örnek: Sevgili Öğrenciler, Kıymetli Misafirler,
- Kabul, ret, onay bildiren kelimelerden (evet, hayır, peki, tamam vb.) sonra kullanılır.
Örnek: Evet, sınavı kazandım.
⚠️ Dikkat: Şart eki (-sa/-se) almış kelimelerden sonra veya "ve, veya, yahut, ya...ya..." gibi bağlaçlardan önce ya da sonra virgül kullanılmaz.
📌 Noktalı Virgül (;)
Noktalı virgül, virgülün yetersiz kaldığı durumlarda veya cümleleri daha belirgin bir şekilde ayırmak gerektiğinde kullanılır.
- Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: Erkek çocuklarına Ali, Can, Emre; kız çocuklarına Ayşe, Elif, Zeynep adları verildi.
- Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: Sevinçten uçuyordu; neşe içinde etrafa gülücükler saçıyordu.
- İkiden fazla eş değer ögesi bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.
Örnek: Yeni nesil şiirimiz; zevksiz, köksüz, acemice yazılmış şiirlerden oluşmuyor.
📌 İki Nokta (:)
İki nokta, genellikle bir açıklama, örnek veya alıntıdan önce kullanılan bir işarettir.
- Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
Örnek: Milli Edebiyat Dönemi'nin önemli sanatçıları şunlardır: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp.
- Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur.
Örnek: Size bir sır vereyim: Bu işi başaracağız!
- Karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişinin adından sonra konur.
Örnek: Öğretmen: Konuyu anladınız mı?
- Genel ağ (internet) adreslerinde kullanılır.
Örnek: https://www.example.com
📌 Üç Nokta (...)
Üç nokta, tamamlanmamış veya söylenmek istenmeyen sözleri belirtmek için kullanılır.
- Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Birden karşımıza kocaman bir...
- Alıntılarda atlanan, söylenmek istenmeyen yerleri göstermek için kullanılır.
Örnek: "...derken güneş batıyordu."
- Kaba sayıldığı için veya başka bir nedenden dolayı açıkça yazılmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur.
Örnek: Arabayı süren şoför D... Bey'di.
- Sözün bir yerde kesildiğini, devamının okuyucunun hayal gücüne bırakıldığını göstermek için kullanılır.
Örnek: Gökyüzünde yıldızlar pırıl pırıl...
📌 Soru İşareti (?)
Soru işareti, soru anlamı taşıyan cümle veya kelime gruplarının sonuna konur.
- Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
Örnek: Bu kitabı okudun mu?
- Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan bilgileri belirtmek için parantez içinde kullanılır.
Örnek: Yunus Emre (1238?-1320)
📌 Ünlem İşareti (!)
Ünlem işareti, sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna veya hitaplardan sonra kullanılır.
- Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur.
Örnek: Ne kadar güzel bir gün! Eyvah, geç kaldım!
- Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
Örnek: Arkadaşlar! Sessiz olun!
- Alay, küçümseme veya kinaye anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra parantez içinde kullanılır.
Örnek: Çok zeki (!) olduğunu söylüyor.
📌 Tırnak İşaretleri (" ")
Tırnak işaretleri, başkalarından yapılan alıntıları veya metin içinde özellikle belirtilmek istenen sözleri göstermek için kullanılır.
- Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.
Örnek: Atatürk "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." demiştir.
- Özellikle belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır.
Örnek: "Barış" kelimesi insana huzur verir.
- Cümle içerisinde kitap, dergi adları ve yazı başlıkları tırnak içine alınır.
Örnek: Yahya Kemal'in "Kendi Gök Kubbemiz" adlı eseri.
📌 Kesme İşareti (')
Kesme işareti, özel adlara gelen çekim eklerini ayırmak veya bazı kısaltmalara gelen ekleri belirtmek için kullanılır.
- Özel adlara getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır.
Örnek: Türkiye'mizin, Ahmet'in, İstanbul'da
- Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: TBMM'nin, TDK'nin
- Sayılara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: 19 Mayıs 1919'da, 8'inci madde
- Belirli bir harf veya ekin özel durumunu belirtmek için kullanılır.
Örnek: "a"dan "z"ye kadar.
⚠️ Dikkat: Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Örnek: Türk Dil Kurumuna, Bakanlar Kurulunun
📌 Kısa Çizgi (-)
Kısa çizgi, genellikle kelimeleri ayırmak, aralık belirtmek veya bazı ekleri göstermek için kullanılır.
- Satır sonuna sığmayan kelimeleri bölmek için kullanılır.
Örnek: oku-l, kitap-lık
- Kelime köklerini, ekleri ve heceleri göstermek için kullanılır.
Örnek: gör-, -ış, he-ce
- Sayılar arasında "ile, ila, ve, ...den ...e" anlamlarını vermek için kullanılır.
Örnek: Türkçe-İngilizce Sözlük, 1990-2000 yılları
- Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır.
Örnek: 50 - 20 = 30
📌 Uzun Çizgi (—)
Uzun çizgi, yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna "konuşma çizgisi" de denir.
- Konuşma cümlelerinin başında kullanılır.
Örnek:
— Ne zaman geleceksin?
— Yarın gelirim.
📌 Parantez İşareti ()
Parantez işareti, cümledeki anlamı tamamlayan ek bilgileri veya açıklamaları vermek için kullanılır.
- Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır.
Örnek: Anadolu kentlerini (köylerini de) gezdim.
- Tiyatro eserlerinde, konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır.
Örnek: İhtiyar (Yavaşça ayağa kalkar.): Ne diyorsunuz?
- Alıntıların yapıldığı kaynak veya yazar adı belirtilirken kullanılır.
Örnek: "Şiir bir nazımdır." (Yahya Kemal Beyatlı)
- Bir sözcüğün eş anlamlısını veya açıklamasını vermek için kullanılır.
Örnek: Fiil (eylem)
